Eskişehir
23 Mayıs, 2024, Perşembe
  • DOLAR
    32.20
  • EURO
    35.02
  • ALTIN
    2451.2
  • BIST
    10921.7
  • BTC
    69674.64$

Kıdem tazminatımı alabilir miyim?

01 Şubat 2023, Çarşamba 00:39

İşçi-işveren ilişkisinden kaynaklanan en sık karşılaştığımız uyuşmazlıklardan biri de kıdem tazminatı konusudur. “Kıdem tazminatına nasıl hak kazanılır, ödenmemesi halinde ne yapılabilir, zamanaşımına uğrar mı” gibi uygulamada çoğunlukla karşılaştığımız soruları bu yazımda cevaplandırmak istiyorum.

Kıdem tazminatı hangi şartlarda doğar?
Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışması olan işçinin iş akdinin kanunda sayılan nedenlerden biriyle son bulması halinde, işçiye kıdem ve ücreti dikkate alınarak işverence yapılması gereken ödemeye kıdem tazminatı deriz. Kıdem tazminatı; iş akdinin sona erdiği her durumda değil, kanunda öngörülen hallerin varlığı halinde belirli bir kıdeme sahip olan işçilere kıdemleri oranında ödenir. Örneğin, işveren haksız olarak iş akdini feshetmelidir. Ayrıca işçinin haklı olarak iş akdini feshetmesi halinde de kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmektedir. Bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaplamaya dahil edilmektedir. Ayrıca işçiye düzenli olarak sağlanan örneğin; yol parası, yemek parası, düzenli olmak koşuluyla ikramiye ödemeleri vb. de dikkate alınmaktadır. Her tam çalışma yılı için ödenen kıdem tazminatı tutarı, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı ile sınırlandırılmıştır.

Kıdem tazminatı hangi süre içinde talep edilmelidir?
Kıdem tazminatı, zamanaşımı süresi içinde talep edilebilecek bir tazminattır. Kıdem tazminatı zamanaşımı süresi, iş akdinin feshinden itibaren 5 yıldır. İşçi 5 yıllık zamanaşımı süresi içinde kıdem tazminatı talebiyle iş davası açamadığı takdirde, bir daha bu çalışmasıyla ilgili kıdem tazminatı için dava açamaz.

Kıdem tazminatı için dava açmadan arabulucuya başvuru zorunlu mu?
Evet, öncelikle zorunlu arabuluculuk başvurusu ve işlemleri tamamlanmalıdır. İşçi ile işverenin arabulucu nezdinde anlaşmaları halinde hızlı bir çözüm yoluna ulaşılmış olacaktır. Uzlaşılamama halinde ise arabuluculuk tutanağı da dava dilekçesine eklenerek dava açılmalıdır.

Emekli olan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Emeklilik şartlarını karşılayan ve kendisine aylık bağlanan işçi, işyerinden bu gerekçe ile ayrıldığında kıdem tazminatına hak kazanır.

İstifa eden işçi kıdem tazminatını alabilir mi?
Kural olarak kendi isteğiyle işyerinden ayrılan işçi, istifa durumunda kıdem tazminatı alamaz. Ancak kanunen tanınmış istisnalar vardır. Örneğin; erkek işçiler, zorunlu askerlik hizmetini yerine getirmek üzere istifa edebilirler. İşveren bu gerekçeyle ayrılan işçisine kıdem tazminatını ödemek zorundadır.

Vefat eden işçinin kıdem tazminatı ödenir mi?
İşçinin vefat etmesi halinde kıdem tazminatı yasal mirasçılarına payları oranında ödenir.

Evlilik nedeniyle istifa eden kadın işçi kıdem tazminatını alabilir mi?
Kural olarak işçinin, istifa etmesi durumunda kıdem tazminatı alamadığını yukarıda konuştuk. Ancak kadın işçinin evliliği de kanunen getirilmiş istisnai durumlardan biridir. Kadın işçi, evlilik nedeni ile işten ayrılırsa, kıdem tazminatına hak kazanır. Bu haktan yararlanılabilmesi için; iş sözleşmesinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde yazılı olarak feshi, evliliği gösteren belgenin işverene sunulması, feshin gerekçesinin evlilik olduğunun açıkça belirtilmesi gerekmektedir.