Gök bilim dünyasında heyecan yaratan araştırma, saygın bilim dergisi Science’ta yayımlandı. Dünya’nın yaklaşık beş katı kütleye sahip olan ve "Süper Dünya" olarak sınıflandırılan LHS 1140b, etrafında döndüğü yıldızın sıvı suyun var olabileceği sıcaklık aralığını ifade edilen "yaşanabilir bölgesinde" (Goldilocks zone) yer alıyor.
Kayalık yapısı ve atmosferiyle yaşama en uygun aday
Çalışmanın başyazarı gezegen bilimci Collin Cherubim, gezegenin kütle ve yarıçap ölçümlerine dayanarak kayalık bir yapıya sahip olduğunu vurguladı. LHS 1140b'nin Dünya ile benzerlik göstererek demir bir çekirdeğe, silikat mantoya ve muhtemelen su ile atmosferden oluşan düşük yoğunluklu bir katmana sahip olabileceği belirtildi.
1990'lardan bu yana 6 bin 200'den fazla ötegezegen keşfeden bilim insanları, 2001 yılında Hubble Uzay Teleskobu ile gaz devi bir ötegezegende atmosfer izi bulmuştu. Gözlemlerin tamamen doğrulanması halinde LHS 1140b, başka bir yıldızın yaşanabilir bölgesinde yer alan kayalık bir gezegende tespit edilen ilk atmosfer kaydı olarak tarihe geçecek.
Helyum gazı sızıntısı atmosferi kanıtladı
Atmosfer tespiti için özel bir model geliştiren Cherubim, Şili'deki Las Campanas Gözlemevi'nde yer alan Magellan Clay teleskobuyla Eylül 2024'te gezegenden uzaya sızan helyum gazını gözlemledi.
Zamanla hafif olan hidrojenini kaybeden ancak daha ağır olan helyumu bünyesinde tutmayı başaran gezegenin atmosferinde, helyumun yanı sıra oksijen gibi hayati gazların da bulunabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Kırmızı cüce yıldızların gizemi çözülüyor mu?
LHS 1140b, evrendeki en yaygın yıldız türü olan soğuk ve küçük bir kırmızı cüce yıldızın yörüngesinde bulunuyor. Kırmızı cücelerin yaydığı yüksek X-ışını ve ultraviyole radyasyon genellikle etraflarındaki gezegenlerin atmosferini yok etme riski taşıyor. Cherubim, bu keşfin kırmızı cüce etrafındaki kayalık gezegenlerin atmosferlerini koruyup koruyamayacağı sorusuna olumlu bir ilk yanıt sunduğunu belirtti.
Gelecek gözlemler ve bilim dünyasındaki yankısı
Gözlem Değişkenliği: Araştırma ekibi 2025 yılındaki takip gözlemlerinde helyum gazına tekrar rastlamadı. Bu durumun gaz kaçış oranındaki dönemsel dalgalanmalardan kaynaklandığı değerlendiriliyor.
-
Dev Teleskoplar Devreye Giriyor: Önümüzdeki sonbahar döneminde James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ve Hubble da dahil olmak üzere önde gelen gözlemevleriyle yeni bir gözlem turu başlatılacak.
-
Uzman Görüşleri: Florida Üniversitesi'nden astrofizikçi Jason Dittmann kayalık bir gezegende atmosfer bulunmasının yıllardır beklenen kritik bir başarı olduğunu belirtirken, MIT'den Ana Glidden ve Liège Üniversitesi'nden Michaël Gillon ise keşfin heyecan verici olduğunu ancak kesin doğrulama için tekrarlanabilir yeni gözlemlere ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
