ABD Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (HHS), Amerika Birleşik Devletleri’nin Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ) ayrılma sürecinin hukuken ve fiilen sona erdiğini açıkladı. Böylece Başkan Donald Trump’ın ilk döneminde başlattığı ve ikinci döneminin ilk gününde imzaladığı kararnameyle hızlandırdığı süreç tamamlanmış oldu.
ABD mevzuatına göre DSÖ’den ayrılmak için bir yıl önceden bildirim yapılması ve örgüte olan tüm mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi gerekiyor. Ancak ABD’nin DSÖ’ye yaklaşık 260 milyon dolarlık borcu bulunduğu belirtiliyor. Hukuk çevreleri, Washington yönetiminin bu borcu ödeme ihtimalinin düşük olduğunu, DSÖ’nün ise alacağı tahsil etmek için sınırlı hukuki imkâna sahip olduğunu ifade ediyor.
HHS’nin açıklamasında, DSÖ’ye aktarılan tüm ABD hükümet fonlarının durdurulduğu, örgüt bünyesinde görev yapan Amerikan personel ve yüklenicilerin geri çağrıldığı bildirildi. Ayrıca ABD’nin DSÖ’ye bağlı komiteler, liderlik organları ve teknik çalışma gruplarındaki resmi katılımının da sona erdiği duyuruldu.
Üst düzey bir yönetim yetkilisi, “Verdiğimiz paranın ve emeğin karşılığını alamıyorduk. Söz verdik ve sözümüzü tuttuk” ifadelerini kullanarak, DSÖ’nün Amerikan halkının çıkarlarına uygun hareket etmediğini savundu.
Trump yönetimi, ayrılık kararını DSÖ’nün pandemi sürecinde geç kaldığı, Çin’in veri paylaşımındaki tutumuna yeterince karşı çıkmadığı, şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda reform yapmadığı iddialarına dayandırıyor. ABD’li yetkililer ayrıca, ulusal sağlık politikalarının uluslararası kurumlar tarafından sınırlandırılmasını kabul etmediklerini vurguluyor.
Washington yönetimi, DSÖ’den ayrılmasına rağmen küresel sağlık alanındaki etkisini ikili anlaşmalar yoluyla sürdürmeyi planlıyor. Bu kapsamda ülkelerle doğrudan iş birlikleri kurulması, sivil toplum kuruluşları ve dini yapılar üzerinden projeler yürütülmesi hedefleniyor. Yeni dönemde ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’nin (CDC) daha merkezi bir rol üstlenmesi bekleniyor.
Öte yandan birçok sağlık uzmanı, bu adımın ABD’yi küresel salgınlar ve biyolojik tehditler karşısında daha kırılgan hale getirebileceği uyarısında bulunuyor.
