ABD'de ara seçimlerin ardından Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu elde etmesi beklenen Demokratlar, Donald Trump yönetimi üzerinde daha güçlü bir denetim imkanına kavuşacak. Komisyonlar aracılığıyla başkanın ve yakın çevresinin faaliyetlerini soruşturabilecek, kabine ve yargı atamalarını engelleyebilecek olan Demokratların önünde önemli bir sınır bulunuyor: Trump'ın başkanlık yetkileri ve veto hakkı. Bu nedenle seçim zaferi, partinin tüm vaatlerini hayata geçirebileceği anlamına gelmiyor.
DEMOKRATLAR TRUMP YÖNETİMİNİ DENETLEYEBİLECEK
Seçim gecesi elde ettikleri başarıyı kutlayan Demokratlar, önümüzdeki dönemde yolsuzluk iddialarının araştırılması, sağlık harcamalarının ve yaşam maliyetlerinin düşürülmesi ile İran savaşının sınırlandırılması gibi vaatlerini gündeme taşımayı hedefliyor. Ancak Kongre'deki güç dengelerinin değişmesi, bu politikaların doğrudan uygulanmasını sağlamayacak.
Demokratların Temsilciler Meclisi'nde güçlü denetim komitelerine liderlik etmesi bekleniyor. Bu komiteler, Trump ve yakın çevresinin olası çıkar çatışmalarını ve yönetim faaliyetlerini inceleyebilecek. Temsilci Robert Garcia'nın gündeme getirdiği başlıklar arasında Trump ailesi, kurumsal yolsuzluk iddiaları, İç Güvenlik Bakanlığı, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Birimi ile Epstein dosyalarının ele alınış biçimi bulunuyor.
Senato da başkanın kabine ve yargı atamalarını onaylama ya da engelleme yetkisini elinde tutuyor. Bu yetki, Trump'ın görev süresi içinde Yüksek Mahkeme üyeliği gibi önemli bir pozisyonun boşalması halinde Demokratlara adaylık sürecinde etkili olma imkanı verebilir.
AZİL SÜRECİ GÜNDEME GELEBİLİR
Demokratların kullanabileceği yetkilerden biri de başkan hakkında azil sürecini başlatmak. Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğa sahip olan parti, Trump hakkında yeni bir azil sürecini gündeme getirebilir. Nitekim Trump, ilk başkanlık döneminde iki kez azil istemiyle yargılanmış ancak Senato'da aklanmıştı.
Başkanın azil davasında suçlu bulunması için Senato'da üçte iki çoğunluk, yani 67 oy gerekiyor. Demokratların bu sayıya tek başına ulaşması beklenmediğinden Trump'ın görevden alınması oldukça zor görünüyor. Ayrıca parti içinde yeni bir azil girişiminin siyasi sonuçları konusunda da görüş ayrılıkları bulunuyor.
TRUMP'IN VETO YETKİSİ EN BÜYÜK ENGEL
Demokratlar, Kongre'nin iki kanadında çoğunluğu elde etseler bile Trump'ın onaylamadığı yasaları yürürlüğe sokmakta zorlanacak. Bir tasarının kanunlaşması için başkanın imzası gerekiyor. Trump'ın veto ettiği bir düzenlemenin aşılabilmesi için ise hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da üçte iki çoğunluk sağlanması şart.
Bu tablo, Demokratların sağlık politikaları ve yaşam maliyetleri gibi alanlardaki vaatlerini gerçekleştirmesini güçleştirebilir. Temsilciler Meclisi Demokrat Lideri Hakeem Jeffries, Medicaid ve Obamacare düzenlemelerine getirilen kısıtlamaların kaldırılmasını ve vergi indirimlerinin uzatılmasını öncelikli hedefler arasında gösteriyor.
Trump ise seçim yenilgisinin ardından Demokratlarla birlikte çalışmaya açık olduğu mesajını verdi. Ancak kısa süre sonra sosyal medya hesabında üzerinde "VETO" yazan kırmızı bir kampanya şapkasının fotoğrafını paylaşması, iki taraf arasındaki mücadelenin süreceğine işaret etti.
EKONOMİDEN İRAN SAVAŞINA UZLAŞMA ARAYIŞI
Demokratların önündeki zorluklar yalnızca başkanın veto yetkisiyle sınırlı değil. Yaşam maliyetlerinin düşürülmesi, yapay zeka sektörünün düzenlenmesi, İsrail'e askeri yardımın yeniden değerlendirilmesi ve İran savaşının sınırlandırılması gibi konularda Cumhuriyetçilerle uzlaşma sağlanması gerekecek.
Özellikle İsrail'e yönelik askeri yardım konusunda Demokrat Parti içinde de görüş ayrılıkları yaşanıyor. Michigan'dan seçilen Abdul El-Sayed gibi bazı yeni isimler, İsrail'e yapılan yardımların kısıtlanmasını savunuyor. Bu yaklaşımın parti yönetimiyle yeni tartışmalara yol açabileceği değerlendiriliyor.
İran savaşı konusunda da Kongre'nin başkanın yetkilerini sınırlandırması kolay görünmüyor. Daha önce savaşın durdurulmasına yönelik girişimler gündeme gelmiş olsa da Beyaz Saray, Trump'ın askeri operasyonları sürdürmek için geniş yetkilere sahip olduğunu savunuyor. Kongre'nin bu konuda başkanı hangi ölçüde zorlayabileceği ise hukuki tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Demokratlar böylece seçim zaferiyle Trump yönetimini denetlemek ve siyasi gündemi belirlemek için önemli bir fırsat yakaladı. Ancak sağlık, ekonomi ve dış politika alanlarında somut sonuçlar elde edebilmeleri, Kongre'deki çoğunluklarının yanı sıra Cumhuriyetçilerle ve Beyaz Saray'la kurulacak siyasi uzlaşmaya bağlı olacak.
