Avrupa, nükleer silahlara sahip Rusya karşısında kendisini onlarca yıldır koruyan ABD güvenlik taahhüdünü sorgulamaya başladı. Üst düzey Avrupalı yetkililere göre, Başkan Donald Trump’ın müttefiklerine yönelik sert çıkışları ve Grönland üzerinden yürüttüğü agresif söylem, kıtada nükleer caydırıcılık tartışmalarını hızlandırdı.
Avrupa başkentlerinde artık temel soru şu: ABD olmadan Avrupa nasıl korunacak? Bu sorgulama, Washington’a bağımlılığı azaltacak alternatif güvenlik senaryolarını gündeme taşıdı.
ABD şemsiyesine alternatif arayışı
Avrupa liderleri, güvenliklerini ABD’ye emanet etmek yerine nükleer güce sahip Fransa ve İngiltere’ye daha fazla dayanmayı, hatta uzun vadede kendi nükleer kapasitelerini oluşturmayı tartışıyor. Trump’ın Davos’taki müttefik karşıtı mesajları, bu süreci belirgin biçimde hızlandırdı.
Bir Avrupalı yetkili, “ABD olsun ya da olmasın, Avrupa’yı nükleer caydırıcılıkla nasıl koruyacağımızı tartışıyoruz” sözleriyle görüşmelerin artık teorik olmaktan çıktığını vurguladı.
Fransa kritik rolde
Avrupa Birliği içinde nükleer silaha sahip tek ülke olan Fransa, tartışmaların merkezinde yer alıyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, önümüzdeki haftalarda Fransa’nın nükleer doktrinini yeniden tanımlayan tarihi bir konuşma yapması bekleniyor. Bu konuşmanın, Avrupa güvenlik mimarisi açısından dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor.
Masadaki senaryolar
Avrupalı müttefiklerin üzerinde durduğu başlıca seçenekler şunlar:
-
Fransa’nın nükleer kapasitesinin artırılması ve nükleer yetenekli unsurların Fransa dışına konuşlandırılması
-
NATO’nun doğu kanadında Fransız ve Avrupalı konvansiyonel güçlerin güçlendirilmesi
-
Nükleer silahı olmayan ülkelerin, gerektiğinde silah üretebilecek teknik altyapıya kavuşturulması
Bu başlıklar, nükleer yayılma riskini de beraberinde getiriyor.
Nükleer denge tartışması
ABD’nin yaklaşık 3 bin 700, Fransa’nın 290, İngiltere’nin ise 225 nükleer savaş başlığına sahip olduğu belirtiliyor. Bazı uzmanlara göre, Fransa ve İngiltere’nin mevcut kapasitesi Rusya’yı tek başına caydırmak için yeterli değil.
Öte yandan Fransa’da 2027 seçimlerini Marine Le Pen gibi aşırı sağcı bir liderin kazanması ihtimali, Fransız nükleer şemsiyesinin yalnızca ulusal savunmayla sınırlı kalabileceği endişesini de doğuruyor.
Ülkelerden net mesajlar
-
Almanya ve Polonya, Fransa’nın nükleer koruması altında yer alma fikrine açık olduklarını açıkladı.
-
Finlandiya ve Hollanda ise NATO’nun önemini vurgulamakla birlikte, Avrupa’nın nükleer caydırıcılıkta daha fazla sorumluluk alması gerektiğini savunuyor.
Beyaz Saray cephesinden yapılan açıklamada ise Trump’ın müttefikleri savunma harcamalarını artırmaya zorlayarak aslında “Avrupa’yı kendi savunmasını üstlenmeye ittiği” ileri sürüldü.
Avrupa’da yürüyen bu tartışma, Soğuk Savaş sonrası dönemin en ciddi nükleer güvenlik kırılmasını işaret ediyor.
