Dünya'nın en eski kıtalarından biri olan Afrika, jeolojik olarak devasa bir dönüşümün eşiğinde. Columbia Üniversitesi'nden yer bilimci Christian Rowan liderliğindeki araştırmacılar, Kenya ve Etiyopya boyunca uzanan Turkana Yarığı üzerindeki sismik verileri inceleyerek, kıtanın parçalanma sürecinin beklenenden daha ileri bir aşamada olduğunu tespit etti.
"Boyun verme" (Necking) süreci hızlandı
Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, yer kabuğunun incelme hızı oldu. Normalde kıtasal kabuklarda 35 kilometre olan kalınlığın, yarığın merkezinde 13 kilometreye kadar gerilediği saptandı. Jeolojide "boyun verme" (necking) olarak adlandırılan bu aşama, kıtasal kabuğun artık dayanamayıp kopmaya başladığı kritik noktayı temsil ediyor. Kabuk kalınlığının 15 kilometrenin altına düşmesi, rifting (yarılma) sürecinin geri dönülemez bir yola girdiğinin ve okyanusal kabuk oluşumunun yakın olduğunun en güçlü göstergesi.
İki kıta, bir okyanus
Bu tektonik hareketlilik sonucunda, Afrika levhası ikiye bölünecek:
Nubya Levhası: Batı tarafını oluşturacak.
Somali Levhası: Doğu kıyısı ve Madagaskar’ı kapsayan bölüm.
Bu bölünme gerçekleştiğinde, aradaki boşluk Hint Okyanusu suları tarafından doldurulacak ve Afrika'nın doğusu, anakaradan ayrılarak dev bir ada/yeni bir kara parçası haline gelecek. Bilim insanları, bu sürecin jeolojik ölçekte "göz açıp kapayıncaya kadar" süreceğini ve kıtanın haritasını kalıcı olarak değiştireceğini öngörüyor.
Paleoantropolojik kayıtlar için zaman tüneli
Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışma, bu jeolojik değişimin sadece geleceği değil, geçmişi de aydınlattığını gösteriyor. Yaklaşık 4,6 milyon yıl önce başlayan "boyun verme" süreci, bölgedeki tortu birikimini hızlandırarak insanlık tarihine ışık tutan eşsiz fosil kayıtlarının korunmasını sağladı. Bölgedeki tektonik hareketlilik, milyonlarca yıl boyunca canlılık tarihini saklayan doğal bir "zaman kapsülü" işlevi gördü.
Araştırmacılar, bölgedeki magma hareketlerinin yüzeye çıkışının hızlanmasıyla birlikte, Afrika kıtasının coğrafi kaderinin artık kesinleştiğini belirtiyor.
