NASA’nın Ay programı kapsamında gerçekleştirilen Artemis II görevinde, Ay’ın uzak tarafındaki uçuşunu tamamlayan astronotlar için dönüş süreci başladı. Ancak uzmanlara göre görevin en kritik ve tehlikeli bölümü şimdi yaşanacak.
Orion kapsülü, Dünya atmosferine giriş sırasında saatte 40 bin kilometreyi aşan bir hızla ilerleyecek. Bu esnada kapsül, atmosferdeki molekülleri yoğun şekilde sıkıştırarak ses hızının yaklaşık 30 katına ulaşacak. Sürtünme ve sıkışma etkisiyle kapsülün dış yüzeyinde sıcaklığın 2 bin 760 santigrat dereceye kadar çıkması bekleniyor.
Mürettebat üyelerinden Victor Glover, göreve seçildikleri günden bu yana en çok bu anı düşündüklerini belirterek, “Görevin en önemli verileri ve hikâyesi eve dönüşte ortaya çıkacak” değerlendirmesinde bulundu.
Isı kalkanı endişesi
Görevin en kritik unsuru ise ısı kalkanı olarak öne çıkıyor. 2022’de gerçekleştirilen Artemis I görevinde, Orion kapsülünde kullanılan “Avcoat” malzemede beklenmedik çatlaklar ve aşınmalar tespit edilmişti.
Artemis II’de kullanılacak kapsülün benzer bir yapıya sahip olması, mühendislerin dikkatini bu noktaya yoğunlaştırmasına neden oldu. Uzmanlar, ısı kalkanının görevini yerine getirememesi halinde mürettebatın hayatta kalma şansının bulunmadığını vurguluyor.
NASA’nın yeni stratejisi
NASA, bu riski azaltmak amacıyla atmosfere giriş stratejisinde değişikliğe gitti. Artemis I’de kullanılan “zıplama” (skip reentry) yöntemi yerine, ısı yükünü daha kontrollü dağıtmayı hedefleyen “yükseltilmiş” (loft) yörünge tercih edildi.
Ajans yetkilileri, bir yılı aşkın süredir yürütülen testler ve analizler sonucunda mürettebatın güvenli şekilde Dünya’ya dönebileceğine inandıklarını açıkladı. Ayrıca gelecekteki görevlerde kullanılacak ısı kalkanlarının daha dayanıklı ve geçirgen malzemelerle geliştirildiği belirtildi.
Eleştiriler de var
Öte yandan bazı eski NASA çalışanları ve uzmanlar karara temkinli yaklaşıyor. Eski astronot ve ısı kalkanı uzmanı Charlie Camarda, bilinen bir teknik sorun tamamen çözülmeden insanlı uçuş yapılmasının riskli olduğunu savundu.
Camarda, özellikle ısı kalkanındaki çatlakların uçuş sırasında nasıl davranacağına dair yeterli analitik modelleme yapılmadan bu kararın alınmasının ciddi soru işaretleri doğurduğunu ifade etti.
NASA ise güvenliğin birinci öncelik olduğunu vurgulayarak, mevcut önlemler ve yeni giriş profili sayesinde risklerin kabul edilebilir seviyeye indirildiğini belirtiyor.
