Tarım ve sanayinin buluşması
Eskişehir’in sanayi tarihinde önemli bir yere sahip olan Eskişehir Şeker Fabrikası, yaklaşık bir asırlık geçmişiyle yalnızca şeker üreten bir tesis değil, tarım ve sanayiyi buluşturan önemli bir ekonomik merkez olmayı sürdürüyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün fabrikanın yerini seçmesinin ardından 1933 yılında temelleri atılan ve aynı yıl üretime geçen fabrika, aradan geçen yıllarda çiftçiden nakliyeciye, hayvancılıkla uğraşanlardan bölge esnafına kadar geniş bir kesimin geçim kaynaklarından biri haline geldi.
2 bin 600 üreticiyle pancar seferberliği
Fabrikanın üretim zincirinin temelinde şeker pancarı bulunuyor. Bu yıl yaklaşık 2 bin 600 üreticiyle sözleşme yapılırken, Eskişehirli çiftçiler için yaklaşık 1 milyon ton, Susurluk Şeker Fabrikası için 100 bin ton ve başka bir fabrika için yaklaşık 40 bin ton olmak üzere toplam 1 milyon 140 bin tonluk pancar üretimi planlandı. Eskişehir Şeker Fabrikası’nın sezon boyunca yaklaşık 1 milyon ton pancar işleyerek 120 bin ton şeker üretmesi öngörülüyor. Yaklaşık 160 bin dekarlık alanda gerçekleştirilen pancar tarımı; çiftçilerin yanı sıra tarım işçilerini, nakliyecileri, sulama hizmeti sunanları ve tarımsal girdi sağlayan işletmeleri de yakından ilgilendiriyor.
Üreticiye avans, gübre ve nakliye desteği
Pancar üretiminin sürdürülebilmesi için çiftçilerin ekimden hasada kadar önemli maliyetleri karşılaması gerekiyor. Fabrika tarafından sağlanan avanslar, gübre ve tohum temini ile nakliye desteği, üretim sürecinin önemli unsurları arasında yer alıyor. Ekim, çapalama ve sulama dönemlerinde verilen destekler, üreticilerin finansman ihtiyacını karşılamaya yardımcı oluyor. Tohum seçiminde şeker verimi ve kalite kriterleri dikkate alınırken, farklı çeşitler üzerinde yapılan denemelerle üretim verimliliğinin artırılması amaçlanıyor.
Şekerden hayvancılığa üretim zinciri
Fabrikanın ekonomik katkısı şeker üretimiyle sınırlı kalmıyor. Üretim sırasında ortaya çıkan pancar küspesi, hayvancılıkta yem olarak değerlendiriliyor. Böylece şeker pancarı tarımı ile hayvancılık arasında önemli bir ekonomik bağ kuruluyor. Yan ürünlerin tarımda ve sanayide kullanılması da üretim kaynaklarının daha verimli değerlendirilmesine katkı sağlıyor. Fabrikanın bir başka önemli faaliyeti ise alkol üretimi. Uzun süre faaliyet göstermeyen alkol üretim tesisi, Covid-19 salgınının yaşandığı 2020 yılında yeniden devreye alındı. Tesiste yaklaşık 16 milyon litre alkol üretildi. Üretilen alkol, kolonya ve dezenfektan üretiminin yanı sıra sağlık sektörünün ihtiyaçlarının karşılanmasında da kullanıldı.
Dört aylık kampanya, yıl boyu mesai
Fabrikada yoğun üretim dönemi yaklaşık dört ay sürse de çalışmalar yıl boyunca devam ediyor. Kampanya sonrasında makinelerin bakım ve onarımı yapılırken, yeni üretim sezonunun hazırlıkları da yürütülüyor. Üreticilerle sözleşmelerin hazırlanması, ekim planlarının oluşturulması ve tarlaların takibi bu çalışmaların önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bu yılki kampanya döneminin pancar miktarına bağlı olarak yaklaşık 150 güne kadar uzayabileceği değerlendiriliyor. Ekim nöbeti uygulamalarıyla toprağın verimliliğinin korunması ve hastalık risklerinin azaltılması da üretim planlamasında önem taşıyor.
İstihdamdan enerjiye milyonluk hareketlilik
Eskişehir Şeker Fabrikası’nda işçi ve memur kadrolarında yaklaşık 580 personel görev yapıyor. Güvenlik ve diğer hizmet alımı çalışanları da hesaba katıldığında, bölge birimleriyle birlikte kampanya dönemindeki istihdamın yaklaşık bin kişiye ulaştığı belirtiliyor. Fabrikanın kent ekonomisine katkısı, çalışan sayısı ve üretim miktarıyla da sınırlı değil. Çiftçilere yapılan ödemeler, nakliye, enerji, bakım ve onarım hizmetleri ile tedarik harcamaları, ekonomik hareketliliğin geniş bir alana yayılmasını sağlıyor.
Kampanya döneminde günlük doğal gaz maliyetinin yaklaşık 6 milyon TL düzeyinde olduğu bilgisi de fabrikanın üretim sürecindeki ekonomik büyüklüğü ortaya koyuyor. Bu tutarın dönemsel koşullara göre değişebileceği belirtiliyor. Eskişehir Şeker Fabrikası, pancar tarlasından üretim bandına, hayvancılıktan nakliyeye kadar uzanan zinciriyle kentin ekonomik yaşamında önemli bir yer tutuyor. Yaklaşık bir asırlık geçmişiyle fabrika, şeker üretmenin ötesinde çiftçinin emeğini sanayiye, sanayinin gücünü de kent ekonomisine taşıyan kuruluşlardan biri olmayı sürdürüyor.
