YÜZ GÜLDÜRÜCÜ SONUÇLAR ALIYORUZ
İskeletsel çene bozuklukları ve tel tedavisi ile düzeltilemeyen diş çapraşıklıklarında kullanılan ileri cerrahi tedaviler nelerdir?
Ortodontik tedaviyle düzeltilemeyen demeyelim de, bazen ortodontik tedaviye ek olarak daha ileri tedavilerin gerektiği durumlar oluyor. Çünkü bazen iskeletsel olarak da şekil ve pozisyon değişiklikleri, genetik ve çevresel faktörlere bağlı olarak görülebiliyor. Bazen erişkin yaşa gelmeden de çenedeki çeşitli büyüklük ve uyumsuzluk problemleriyle karşılaşabiliyoruz. Dişsel problemlere ek olarak iskeletsel anomali dediğimiz bu durumlarda cerrahi tedavi gerçekleştiriyoruz. Genellikle 9-10 yaştan sonra karışık dişlenme dönemi geçer ve 13-14-15 yaşlarında dişler oturur. Dişlerin birbirine uyum sağlama aşaması geçtikten sonra, ortodonti bölümümüzle senkronize hareket ederek cerrahi bir planlama yapıyor; üst ve alt çenelerde kesitler yaparak çeneleri ileri geri alabiliyoruz. Türkiye'de ilk olarak büyük şehirlerde uygulandı ve şu anda yaklaşık iki yıldır üniversitemiz fakültesinde, Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi ile Ortodonti Anabilim Dallarının iş birliğiyle aktif olarak uygulanabilmektedir. Bu cerrahi tedaviler öncesinde hastanın ortodontik tedaviden geçmesi ve dijital planlamaların yapılması gerekir. Gelişen teknolojiyle beraber dijitalizasyon tam anlamıyla hayatımıza girdi. Artık bilgisayar programlarını planlamalarda aktif olarak kullanıyoruz. Çenelerde nasıl bir işlem yapacağımızı ve çenelerin birbirleriyle olan ilişkisini ameliyat öncesi tespit ediyoruz. Üç boyutlu yazıcılar kullanarak kılavuzlar elde ediyor, bu kılavuzları dişlere oturtarak ameliyatlarla çeneleri ileri geri götürüyoruz. Bu ameliyatlar kolay ameliyatlar değildir; Tıp Fakültesi'nin bize sağladığı bir ünitede gerçekleştirdiğimiz, tamamen mesleki sınırlarımızın içinde olan ameliyatlardır. Bu kesinlikle bir ekip işidir; tek başıma yapabileceğim bir şey değildir. Çene cerrahisi öğretim üyeleriyle beraber bu operasyonları iki yıldır aktif olarak gerçekleştiriyoruz. Operasyon öncesinde hastayla karşı karşıya gelerek durumun ne olduğunu, neler yapacağımızı, postoperatif dönemde başına neler gelebileceğini ayrıntılı bir şekilde anlatıyoruz. Çünkü bu işlemlerin psikolojik bir tarafı da var; tamamen yüzleri ve profilleri değişiyor. Çok enteresan durumlara rastladık; yüzü değiştiği için "Hocam evlenemiyordum, sayenizde evlenebildim" diyen hastalarımız oldu. Çok yüz güldürücü sonuçları olan ama operasyon esnasında multidisipliner bir yaklaşım gerektiren büyük çene cerrahisi operasyonlarıdır. Bildiğim kadarıyla Eskişehir'de bu işlem merkezimizde tek olarak yapılıyor, başka merkezlerde de yapılıyor olabilir ancak tam bir bilgim yok.

TÜRKİYE'YE ÇOK BÜYÜK KATKI SAĞLAYACAK
Yurt dışındaki araştırmalarınızdan yeni geldiniz. Orada nasıl bir araştırma yaptınız ve bunun buradaki hastanelere katkısı nasıl olacak?
Çok teşekkür ediyorum bu soru için. Yurt dışına gitmemin sebebi olan ve orada yaptığım proje, ortognatik cerrahiden ayrı bir konudur. Çene cerrahisinde sık olarak yaptığımız operasyonlardan biri kemik yükseltme (üç boyutlu kemik artırma) operasyonudur. Üst ve alt çene kemiklerini neden artırmak zorundayız? Çünkü artık gencinden yaşlısına, 18 yaşından 60-70-80 yaşına kadar bütün hastalarımızın takıp çıkarmalı protezler kullanmamasını istiyoruz. Gelişen implant teknolojisiyle artık her yere implant koyabiliyoruz. Ancak bazen kemik boyutu o kadar az oluyor ki, o kemik boyutuna yerleştireceğimiz kemiği bulamıyoruz. Asıl işimiz bu ekstrem durumlarda kemiğin üç boyutunu yükseltmektir. Bu kemik augmentasyonunu gerçekleştirmek için membranlar ve greftler gibi bazı biyomateryaller kullanmamız gerekiyor. Ben de yurt dışına bir tür membran geliştirmek, yani üç boyutlu kemik üretebilmek için üzerine çeşitli malzemeler uygulanmış bir polimer geliştirmek amacıyla gittim. Orada laboratuvar çalışması yaparak bilgimi ve görgümü geliştirdim; asıl amaç buydu. İnşallah ileriki dönemde burada da üç boyutlu tedavilerin ve araştırmaların gerçekleştirilebileceği bir merkez kurulması öngörülüyor. Oradaki bilgi ve görgüyü buraya aktarabilme olanağımız olacak ve bunun üzerinde çalışmalar yapıyoruz. Şu anda ürettiğim malzemeyi hayvanlar üzerinde deneyip sonuçlarına bakacağımız ilerleyen bir projemiz var. Deneylerin ardından sonraki aşamalara geçilecek. İnsan ve teknik olarak çok da geride olduğumuzu düşünmüyorum. Yurduma dönmek için son bir ay can attım; yaklaşık altı buçuk ay kaldım. Tabii ki teknoloji ve laboratuvar ekipmanları olarak daha ilerideler, bu açık bir gerçek. Ancak elimizden geldiği kadar onlar gibi olmamamız için hiçbir neden yok; çünkü yeterli insan kalitemiz ve yüksek doktor kalitemiz olduğunu düşünüyorum. Ekipman olarak biraz fark olabilir ama son yıllarda ciddi bir atılım yaptık. Kurulan yeni fakültemizde son model bir ekipmanlaşma üzerine yoğunlaştık. Yeni fakültemizde kurulacak son model aletler, Eskişehir'imize ve Türkiye'ye çok büyük katkı sağlayacak. Yeni fakültemiz 20 bin metrekare alanıyla diş hekimliği fakülteleri arasında gerçekten büyük bir fakülte olacak ve bütün çevreye hizmet edebilecek kapasiteye sahip bulunuyor. Eski fakültemizde 80 ünitemiz vardı, yeni binada bu sayı 240 küsur üniteye çıkarak neredeyse dört katına çıkıyor. Dolayısıyla ciddi bir iş gücüne de ihtiyaç olacak. Diş hekimliği fakülteleri arasında öğrenci alma sıralamasında zaten ilk 10 içerisindeyiz. Bunda Eskişehir'in olduğu kadar emek sarf eden öğretim üyelerimizin ve araştırma görevlilerinin de katkısı çok büyük. Ülkemize yararlı olabilmek amacıyla orada gördüklerimizi aktararak daha güzel bir eğitim ve hizmet ortamı kuracağız.

Ağız ve çene bölgesinde görülen kistler, tümörler ve diğer patolojik oluşumlar bazen geç fark edilebiliyor. Vatandaşlar hangi belirtileri ciddiye alıp bir uzmana başvurmalı?
Çok güzel bir soru. Çenelerdeki patolojilerin çok büyük bir çoğunluğu genellikle "insidental" denilen, rastgele örneğin implant yaptırmak veya diş tedavisi için çekilen panoramik radyografilerde fark edilir. Vakaların çoğu asemptomatiktir, yani herhangi bir semptom vermez. Ancak bir tümör olma ihtimali varsa genellikle yüzü yavaş veya hızlı bir şekilde şişirir. Yüzde bir asimetri, kayma veya hafif bir sızı hissedilirse, özellikle arka bölgelerde hafif şişlikler olursa vatandaşlarımız bunu geciktirmesinler. Çünkü çene kistleri bazen agresif olabiliyor. Kistlerin doğrudan insan hayatına zararı yoktur ancak büyüdükçe çenenin kırılma riski artar ve agresif olarak yumuşak dokuya saldırır. Küçük bir işlemle halledebilecekken iş büyür, o yüzden uyanık olmakta fayda var. Ağız içi veya dışı en ufak bir büyümede veya şekil değişikliğinde uyanık olsunlar. Kendi anatomilerinin farkında olsunlar; dişlerini fırçalarken aynaya bakıp ağız içinde renk değişikliği, kırmızı veya beyaz alanlar gibi normalde olmayan bir şey var mı diye kontrol etsinler. Ağız kanserleri dünyada görülme sıklığı açısından beşinci sırada yer alan, olma ihtimali oldukça yüksek bir kanser türüdür. Özellikle sigara ve alkol kullanan hastalarımızda bu riskler doğrudan vardır. Bu yüzden altı ayda bir rutin kontrol için diş hekimliğine giderlerse, kanser dahil pek çok patoloji erken evrede yakalanabilir. Çene içinde görülen patolojilerin çoğu kanser niteliğinde değildir, genellikle iyi huylu tümörlerdir. İyi huylu tümörlerde de yavaşça büyüme, şekil değiştirme, dudak bölgelerinde hissizlik ileri derecede agresif çene içi lezyonlarda çok önemli bir belirtidir, dişlerde yer değiştirme özellikle arka bölge dişlerin yer değiştirmesi, yüzün sürekli şişip inmesi ve akıntı olması kronik bir patolojinin varlığını gösterir. En ufak bir şüphe durumunda diş hekimliğine başvurulmalıdır.

DİJİTALLEŞME ÖN PLANDA
Şunu söylemek isterim: Diş hekimliğinde, özellikle çene cerrahisinde ve implantolojide son dönemde dijitalleşme ön plandadır. Artık bilgisayar programlarıyla planlama yapıyoruz. Kliniğimizde özellikle implant tedavilerinde kılavuzlu tedavilere yöneldik. Normal şartlarda implant yapmak için ince eleyip sık dokumak gerekir; implantın paralelliğini, diğer dişlere veya köklere gelip gelmeyeceğini kontrol etmek zorundasınızdır. Ancak dijital planlamayla bunların hepsini çözüyoruz. Cerrahi kılavuzlar sayesinde implantları hiç ölçüp biçmeden doğrudan yerleştiriyoruz. Bu sayede hasta konforu artıyor, hekim konforu artıyor ve operasyon süresi kısalıyor. Örneğin, üç implant için yarım saat harcamak yerine işlem 10 dakikada bitiyor. Sonrasındaki şişlik ve ağrı da çok çok azaldı. Hastanemizde şu anda dijitalizasyonun ortalarındayız, tam bitirmiş değiliz ama hızla ilerliyoruz. Elimizde üç boyutlu bir yazıcımız var; yaptığımız planlamaların kılavuzlarını üç boyutlu olarak yazdırıp hastaya uyguluyoruz. Bu plaklar o hasta için operasyondan önce bizzat öğretim üyelerimiz tarafından teker teker, büyük bir zevkle planlanıp hazırlanıyor. Özetle, dijitalizasyon ve üç boyutlu planlamalar artık diş hekimliğinde ön plandadır. Biz de yaptığımız tedavilerde bu yolda hızla ilerliyor ve yeni binamızda bütün çevre illere hizmet edebilecek çok güzel bir ortam kurmak için sürekli çaba sarf ediyoruz.




