Tarım ve Orman Bakanlığı'nın hazırladığı Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle kıyma, köfte, döner, sucuk, pastırma ve diğer et ürünlerinin üretim ve satışına ilişkin standartlar yeniden belirlendi.
Hazır kıyma satışı sona eriyor
Yeni düzenlemenin tüketicileri doğrudan ilgilendiren maddelerinden biri kıyma satışıyla ilgili oldu. Buna göre kasap ve perakende işletmelerinde kıyma, kanatlı kıyma, köfte ve belirli hazırlanmış et karışımları yalnızca tüketicinin anlık talebi üzerine hazırlanabilecek.
Çiğ kanatlı etleri ise hazır ambalajlı olarak satılacak. Ambalajın bütünlüğü korunarak tüketiciye teslim edilmesi gerekecek. Tüketicinin talep etmesi halinde satış sırasında parçalama yapılabilecek.
Döner çeşitleri üçe ayrıldı
Yeni tebliğle döner de “yaprak döner”, “kıyma döner” ve “yaprak-kıyma döner” olmak üzere üç kategoriye ayrıldı.
Yaprak döner yalnızca yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten üretilecek. Kıyma dönerde en fazla yüzde 90 kıyma ve en az yüzde 10 yaprak et bulunabilecek. Yaprak-kıyma dönerde ise en az yüzde 60 yaprak et, en fazla yüzde 40 kıyma kullanılabilecek.
Dönerlerde yağ oranı en fazla yüzde 25, tuz oranı ise en fazla yüzde 2 olacak. Ayrıca çiğ dönerin, pişirme işleminin başlamasından itibaren raf ömrü en fazla 12 saat olarak uygulanacak.
Köfte ve burgerde yeni protein şartı
Kıyma kullanılarak hazırlanan köfte ve burger benzeri kırmızı et karışımlarında toplam et proteini en az yüzde 10 olacak. Bu ürünlerde yağ oranı yüzde 25'i, tuz oranı ise yüzde 2'yi geçemeyecek.
Protein tozu, nişasta ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanımına izin verilmeyecek. Baharat, ekmek veya galeta unundan gelen nişasta ve bitkisel proteinlerin toplamı ise yüzde 5'i aşamayacak.
Kanatlı kıyması dondurulmuş satılacak
Kanatlı kıyması ve bu kıymadan hazırlanan karışımlar yalnızca dondurulmuş olarak piyasaya sunulabilecek.
Kanatlı etinden yapılan dönerler ise “yaprak” ve “yaprak-kıyma” olmak üzere iki gruba ayrılacak. Yaprak-kıyma kanatlı dönerinde en az yüzde 60 yaprak kanatlı eti, en fazla yüzde 40 kanatlı kıyması bulunacak.
Sucuk ve pastırmada da standartlar değişti
Yeni düzenlemeyle sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, pastırma, kavurma, jambon ve emülsifiye et ürünleri için de yeni sınırlar getirildi.
Sucukta toplam et proteini en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucukta ise en az yüzde 13 olacak. Pastırmada çemen hariç nem oranı yüzde 50'yi, çemen miktarı ise yüzde 10'u geçemeyecek.
Kavurma ve kıyma kavurmasında nem oranı en fazla yüzde 45, tuz oranı yüzde 3, yağ oranı ise yüzde 30 olarak belirlendi.
Ayrıca sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırmada protein tozu, nişasta ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanımına son verildi.
Etiketlerde “%100” ibaresi kullanılamayacak
Yeni düzenleme etiketlerde de önemli değişiklikler getiriyor. Çiğ et, kıyma, et karışımları ve diğer et ürünlerinin adında hayvan türünün açıkça belirtilmesi zorunlu olacak.
Ürünlerin etiketlerinde “%100”, “%100 Dana eti” veya “%100 Göğüs eti” gibi ifadeler ve bu ifadeleri taşıyan logolar kullanılamayacak.
Döner etiketlerinde ürünün “yaprak” veya “kıyma” niteliğini belirten ifadelerin ürün adıyla aynı renk ve karakterde yazılması gerekecek. Hayvansal yağ kullanılması halinde yağın hangi hayvana ait olduğu da içindekiler bölümünde belirtilecek.
Dondurulmuş çiğ et ve kıyma ürünlerinin etiketlerinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz” uyarısı bulunacak.
İşletmelere 31 Mart 2027'ye kadar süre
Yeni tebliğle birlikte 2019 yılında yayımlanan önceki düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Mevcut gıda işletmelerinin yeni kurallara uyum sağlaması için 31 Mart 2027 tarihine kadar süre tanındı.
Bu tarihe kadar işletmeler eski tebliğ hükümlerine göre faaliyetlerini sürdürebilecek. 31 Mart 2027'den önce piyasaya sürülen ürünler ise raf ömürlerinin sonuna kadar satışta kalabilecek.
Yeni düzenleme 16 Eylül 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi.
