Can kaybı ve gözaltılar endişe verici boyutta
Uluslararası insan hakları kuruluşlarının paylaştığı verilere göre, protestolarda en az 2 bin 500’den fazla kişi hayatını kaybetti, on binlerce kişi ise gözaltına alındı. Hayatını kaybedenler arasında sivillerin yanı sıra güvenlik güçlerinin de bulunduğu bildiriliyor. Hastanelere yansıyan bilgilere göre, çok sayıda gösterici ateşli silah ve metal mermiyle yaralandı, özellikle gözünden yaralananların sayısının dikkat çekici seviyede olduğu ifade ediliyor.
İnternet kesildi, bilgi akışı durduruldu
İran yönetimi, protestoların yayılmasını önlemek amacıyla ülke genelinde internet erişimini büyük ölçüde kısıtladı. Sosyal medya platformlarına erişim engellenirken, dış dünyaya bilgi akışının yalnızca sınırlı ve kontrolsüz bağlantılar üzerinden sağlanabildiği belirtiliyor. Bu durum, yaşananların doğrulanmasını zorlaştırıyor.
Tahran yönetimi: “Dış güçlerin parmağı var”
İran yönetimi, olayların yalnızca ekonomik nedenlerle açıklanamayacağını savunarak, ABD ve İsrail’i açıkça suçladı. Birleşmiş Milletler’e gönderilen resmi mektupta, protestoların “çok aktörlü istihbarat faaliyetleri ve dış müdahalelerle körüklendiği” öne sürüldü. Devrim Muhafızları ise Mossad bağlantılı olduğu iddia edilen bazı kişilerin yakalandığını duyurdu.
Trump’tan dikkat çeken çıkış
ABD Başkanı Donald Trump ise protestoculara destek mesajı vererek, “yardımın yolda olduğu” yönündeki ifadeleriyle tansiyonu daha da yükseltti. Bu açıklama, Tahran-Washington hattındaki gerilimi yeni bir boyuta taşıdı.
Rejim yanlıları da sokakta
Öte yandan İran’da hükümet yanlısı gruplar da sokaklara çıkarak, protestoların “yabancı destekli bir kalkışma” olduğunu savundu. Tahran ve bazı büyük kentlerde düzenlenen mitinglerde, rejime destek mesajları verildi. Bu tablo, ülkedeki toplumsal bölünmenin derinleştiğini ortaya koyuyor.
Ekonomik kriz fitili ateşledi
Uzmanlara göre protestoların temelinde; yüksek enflasyon, işsizlik, temel gıda ve yakıt fiyatlarındaki artış ile riyalin hızla değer kaybetmesi yatıyor. Halkın alım gücünün dramatik biçimde düşmesi, ekonomik tepkinin siyasi öfkeye dönüşmesine neden oldu.
Bölgesel risk büyüyor
Yaşanan gelişmeler, yalnızca İran’ı değil, bölge ülkelerini de yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, İran’daki istikrarsızlığın Orta Doğu’da yeni güvenlik riskleri doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Türkiye başta olmak üzere komşu ülkeler gelişmeleri yakından takip ediyor.
