Yalova açıklarında 3,5 büyüklüğündeki deprem sonrasında kamuoyunun dikkati bir kez daha fay hatlarına çevrildi. Prof. Dr. Şener Üşümezsoy’un konuya ilişkin değerlendirmeleri, özellikle ana fay ile ikincil kollar arasındaki fark konusunda merak edilen soruları yeniden gündeme taşıdı. Açıklamaların ne anlama geldiği, bilimsel belirsizlikler ve vatandaşların alabileceği önlemler haberimizde ayrıntılarıyla ele alınıyor.
Son sarsıntının ardından gözler hangi fay hattına çevrildi?
Yalova açıklarında 3,5 büyüklüğündeki deprem, deprem tehlikesi ve fay haritalarına yönelik ilgiyi yeniden artırdı. Sarsıntının büyüklüğü, gerçekleştiği yer ve yerel jeolojik yapı birlikte değerlendirilmeden doğrudan büyük deprem sonucuna varmak doğru değil. Üşümezsoy’un yorumunun odak noktasında ana fay ile ikincil kollar arasındaki fark bulunuyor. Bu değerlendirme, tek başına gelecekteki sarsıntının büyüklüğünü veya ne zaman yaşanacağını belirleyen bir veri olarak görülemez. Özellikle farklı fay segmentlerinin birbirinden ayrılması ve yerel koşulların doğru anlaşılması, tartışmayı sağlıklı bir zeminde yürütmek açısından önem taşıyor.
Üşümezsoy’un değerlendirmesinde öne çıkan ayrıntı
Üşümezsoy, Yalova açıklarındaki 3,5 büyüklüğündeki sarsıntının ana Marmara Fayı üzerinde değil, ikincil fay kollarında oluştuğunu savundu. Kamuoyunda Adalar Fayı olarak konuşulan yapıyla ilgili görüşleri de tartışmanın merkezine yerleşti. Bu tespit, onun bilimsel değerlendirmesidir; fay geometrisi ve olası deprem senaryoları konusunda bütün araştırmacıların aynı görüşte olduğu anlamına gelmez. İstanbul ve çevresinde bir depremin hissedilmesi, o depremin mutlaka İstanbul açıklarındaki büyük ana fayda gerçekleştiğini göstermez. Konum, derinlik ve yer hareketinin yayılımı birlikte dikkate alınmalıdır.
Büyük deprem potansiyeli ile deprem tahmini aynı şey değil
Deprem büyüklüğü, kırılma sırasında ortaya çıkan enerjinin ölçüsünü ifade eder; hissedilen şiddet ise aynı olayda farklı yerleşimlerde değişebilir. Ana fay ile ikincil kollar arasındaki fark hakkında konuşulan olası büyüklük aralığı, doğrulanmış bir deprem tarihi veya kesin sonuç değildir. Bilim insanları aktif fayların oluşturabileceği tehlikeleri araştırabilir; ancak belirli bir gün ve saatte nerede deprem olacağını güvenilir biçimde bildiremez. Bu nedenle haber başlıklarında kullanılan rakamları kesin bir öngörü gibi okumamak gerekir. Risk analizleri, bilimsel araştırma ve afetlere hazırlık için değerlendirilmelidir; paniğe yol açacak kehanetler olarak değil.
Vatandaşlar için asıl önemli konu ne?
Uzmanların farklı yorumları gündeme gelse de deprem güvenliği açısından değişmeyen ihtiyaç, mevcut binaların dayanıklılığının bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesidir. Vatandaşlar AFAD ve ilgili resmi kurumların duyurularını izlemeli, toplanma alanlarını öğrenmeli, aile afet planı hazırlamalı ve ağır eşyaları sabitlemelidir. Bina güvenliği konusunda kuşku varsa yetkili uzmanlardan teknik inceleme istenmesi önemlidir. Riskli yapılar için mevzuattaki değerlendirme süreçleri takip edilmelidir. Faylarla ilgili yeni araştırmalar izlenirken bireysel ve kurumsal hazırlıkların ertelenmemesi, olası zararların azaltılmasına doğrudan katkı sağlayabilir.
