ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında tarihteki ilk üçlü liderler görüşmesini gerçekleştirecek. Küresel siyasetin yakından takip ettiği toplantıda nükleer silahlar, İran savaşı, Ukrayna'daki çatışma, yapay zeka ve uluslararası ticaretin ele alınması bekleniyor.
Üç liderin bir araya gelmesi, 1945'teki Yalta Konferansı'na benzetiliyor. Ancak analistler, görüşmeden kapsamlı anlaşmalar çıkmasının beklenmediğini, buna rağmen dünyanın en büyük güçlerinin alacağı kararların küçük ülkeler açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtiyor.
APEC Zirvesi'nin son gününde Shenzhen'de yoğun diplomasi trafiği yaşanıyor. Beyaz Saray programına göre 21 APEC üyesinin liderleri, genel kurul öncesinde aile fotoğrafı için bir araya geldi. Şi Cinping'in önce Trump ile ikili görüşme yapması, ardından Putin'in de katılımıyla üçlü toplantının gerçekleştirilmesi planlanıyor. Trump ile Putin'in ayrıca ikili görüşme yapma ihtimali de bulunuyor.
Şİ CİNPİNG'DEN TİCARET VE İŞ BİRLİĞİ MESAJI
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC genel kurulunda yaptığı konuşmada açıklık, inovasyon ve bölgesel iş birliğinin önemini vurguladı. Çin'in Asya-Pasifik ekonomik iş birliğini desteklemeyi sürdüreceğini belirten Şi, APEC'in ortak çalışmalarına katkı sağlamak amacıyla 20 milyon dolarlık fon ayrılacağını ve Shenzhen'de APEC odaklı bir araştırma merkezi kurulacağını açıkladı.
Şi, bölgesel ticaret anlaşmalarının uyumlaştırılması, yatırımın kolaylaştırılması ve ticaret önündeki engellerin azaltılması çağrısında bulundu. Yeşil enerji, gıda ve enerji güvenliği ile dijital altyapının da ülkeler arasında daha fazla koordinasyon gerektirdiğini söyledi.
Asya-Pasifik ülkelerinin ortak hareket etmesi gerektiğini belirten Şi, "APEC üyeleri aynı gemide yolculuk eden yolcular gibidir. Pasifik'in dalgalarında yol alabilmek için tek vücut olmalı ve birbirimizi kollamalıyız" ifadelerini kullandı.
TRUMP'TAN YAPAY ZEKA DÜZENLEMELERİNE TEPKİ
ABD Başkanı Trump, yapay zekaya yönelik uluslararası düzenlemelere karşı olduklarını belirterek APEC'in sektörü kısıtlayacak adımlar atmaması gerektiğini söyledi. Yapay zekanın büyük ölçüde olumlu yönleri bulunduğunu ancak bazı riskler de taşıdığını ifade eden Trump, olumsuz sonuçların yönetilmesi konusunda dikkatli olunması gerektiğini kaydetti.
Trump, Şi ve Putin ile yapacağı görüşmeyi henüz gerçekleşmeden bir kazanım olarak nitelendirdi. Şi'nin 18 Kasım'da Shenzhen Baoan Uluslararası Havalimanı'nda kendisini karşılamasından duyduğu memnuniyeti de dile getirdi. Çin liderinin bu karşılamasını büyük bir saygı göstergesi olarak değerlendiren Trump, törenin ve karşılamanın kendisi için önemli olduğunu söyledi.
İŞ DÜNYASININ GÖZÜ SHENZHEN'DE
Zirveye siyasi liderlerin yanı sıra BYD, Baidu, Boeing ve Google gibi şirketlerin yöneticileri de katılıyor. Tesla ve SpaceX CEO'su Elon Musk'ın yanı sıra Visa CEO'su Ryan McInerney, Mastercard CEO'su Michael Miebach ve Deloitte CEO'su Joe Ucuzoglu'nun da toplantıda yer alması bekleniyor.
Nikkei Asia'nın haberine göre, ABD'li üst düzey şirket yöneticilerinin katılımı önceki yıllara kıyasla daha sınırlı kaldı. Gazeteye konuşan bir yetkili, yöneticilere önceden net bir gündem sunulmamasının ve takvim çakışmalarının katılımı etkilediğini belirtti.
Zirveye katılmayan isimler arasında Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang da bulunuyor. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen Singapur merkezli Megaspeed şirketinin yöneticisi Alice Huang ile ilişkisinin ortaya çıkmasının ardından geçen hafta görevinden istifa etmişti. Bazı yayın organları, yaşanan gelişmenin ABD'li iş insanlarının Çin'le yakın görünmekten kaçınmasında etkili olabileceğini yazdı.
Trump da Şi ile görüşmesinde yapay zekayı ele aldıklarını, Jensen Huang konusunun ise yalnızca kısaca gündeme geldiğini söyledi. Huang'ın istifasını "büyük bir trajedi" olarak nitelendiren Trump, kendisini çok parlak bir isim olarak tanımladı.

KİM JONG-UN'UN ZİRVEYE KATILMASI BEKLENİYOR MU?
Trump'ın Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşmeye açık olduğunu açıklaması, Kim'in de Shenzhen'e gelebileceği yönündeki iddiaları gündeme taşıdı. Ancak Kuzey Kore liderinin Çin'de bulunduğuna ilişkin henüz bir işaret ortaya çıkmadı.
Kuzey Kore resmi haber ajansı KCNA'nın 17 ve 19 Kasım tarihlerinde yayımladığı fotoğraflarda Kim'in, 15-16 Kasım'da Ryanggang eyaletindeki Samjiyon kentinde yapımı süren turizm bölgesini ve Güney Hamgyong eyaletindeki bir şantiyeyi ziyaret ettiği görüldü.
Güney Kore'deki Kyungnam Üniversitesi Profesörü Lim Eul-chul, Kim'in ülkenin doğusundaki şantiyelere yaptığı ziyaretlerin APEC Zirvesi'ne katılma niyetinde olmadığına işaret edebileceğini değerlendirdi.


