Eğitim-Bir-Sen 2 No’lu Şube Başkanı Ertuğrul Baki, akademisyenlerin sorunlarını belirlemek ve çözüm önerileri geliştirmek amacıyla gerçekleştirdikleri ankete farklı unvan ve bilim alanlarından 522 akademisyenin katıldığını belirterek, anket sonuçlarını ve yükseköğretime ilişkin önerilerini beş başlık altında paylaştı.
BİLİMSEL YAYINCILIKTA TEKELLEŞME VE DIŞA BAĞIMLILIK
Birinci başlığın bilimsel yayıncılıkta tekelleşme ve dışa bağımlılık olduğunu belirten Baki, ankete katılan akademisyenlerin yaklaşık dörtte üçünün mevcut yayın ve akademik teşvik sisteminin bilimsel kaliteyi yeterince desteklemediğini düşündüğünü söyledi.
Dünya genelinde bilimsel yayıncılığın giderek az sayıda büyük şirketin elinde yoğunlaştığını ifade eden Baki, beş büyük yayın kuruluşunun bazı bilim alanlarında makalelerin yarısından fazlasını yayımladığını belirtti.
Bilimsel yayıncılığın milyarlarca dolarlık bir sektöre dönüştüğünü söyleyen Baki, “Bilimsel yayıncılığın bu kadar büyük bir ekonomik sektöre dönüşmesinin arkasında, üniversitelerin ve akademisyenlerin ödediği yüksek yayın ve abonelik ücretleri bulunuyor. Bazı uluslararası dergilerde makale yayımlamak için binlerce dolar ücret talep ediliyor. TÜBİTAK ve üniversitelerimizin sağladığı desteklere rağmen bu giderler kimi zaman doğrudan akademisyenlerimizin üzerine kalıyor” dedi.

Aynı bilimsel çalışma için iki kez ödeme yapıldığını belirten Baki, “Örneğin ben bir makale yazıyorum ve bu makaleyi yayımlatmak için ücret ödüyorum. Daha sonra aynı makaleye ulaşabilmek için yeniden abonelik ücreti ödemek zorunda kalıyorum. Yani aynı bilimsel çalışma için iki kez ödeme yapılıyor. Bu durum hem ekonomik yük oluşturuyor hem de bilimsel bilgiye erişimde dışa bağımlılığı artırıyor” ifadelerini kullandı.
Baki, “Türkiye’nin güçlü bir milli bilimsel yayıncılık ve akademik yayın politikasına ihtiyacı var. Bu doğrultuda TÜBİTAK, ULAKBİM, DergiPark ve TR Dizin gibi mevcut altyapılarımız güçlendirilmeli, ulusal bilimsel dergilerimizin uluslararası görünürlüğü artırılmalıdır” diye konuştu.
ÜNİVERSİTELERDE BÜROKRATİK İŞ YÜKÜ
İkinci başlığın üniversitelerde kalite, akreditasyon ve sektör iş birliği olduğunu belirten Baki, ankete katılan akademisyenlerin yüzde 86'sının idari ve bürokratik iş yükünün akademik verimliliği olumsuz etkilediğini söylediğini aktardı.
“Bugün akademisyenlerimiz, ders anlattıklarını, öğrencilerle görüştüklerini, bilimsel ve toplumsal faaliyetler gerçekleştirdiklerini sürekli belgelerle kanıtlamak zorunda kalıyor” diyen Baki, şöyle devam etti:
“Elbette kalite güvencesi ve denetim gereklidir. Ancak bu süreçler, akademisyenlerimizin zamanını tüketen bir evrak ve raporlama yüküne dönüşmemelidir. Akreditasyonun önemli bir ekonomik boyutu da bulunuyor. Üniversitelerimiz, değerlendirme kuruluşlarına, yazılımlara ve denetim süreçlerine önemli kaynaklar aktarıyor. Bu nedenle hem akademisyenlerimizin zamanının hem de kamu kaynaklarının bu süreçlerde verimli kullanılıp kullanılmadığını sorgulamak zorundayız.”
Baki, “Bir üniversitenin gerçek kalitesi, hazırladığı raporların sayısından önce yetiştirdiği mezunların niteliğiyle ölçülmelidir” ifadelerini kullandı.
AKADEMİK YÜKSELMEDE BİLİMSEL YETERLİLİK VURGUSU
Üçüncü başlığın akademik yükselme ve liyakat olduğunu söyleyen Baki, ankete katılan akademisyenlerin yarısından fazlasının kadro planlama ve ilan süreçlerini adil bulmadığını belirtti.
“Akademisyenlerimiz, gerekli bilimsel yeterliliği sağladıkları halde kadro sınırlamaları ve idari süreçler nedeniyle akademik yükselmelerinde uzun süre beklemek zorunda kalabiliyor. Akademik yükselmede belirleyici olan kadro imkanı değil, bilimsel yeterlilik olmalıdır” diyen Baki, çözüm önerisini şöyle açıkladı:
“Kurum dışından yapılacak atamalar için mevcut kadro planlaması sürdürülebilir. Ancak kurumun kendi bünyesindeki akademik yükselmelerde, gerekli yeterlilikleri sağlayan akademisyenler kadro beklemeksizin bir üst akademik kadroya atanabilmelidir. Mevcut akademik yükselme şartlarını sağlayan öğretim elemanlarının, kadro tahsisi ve ilan süreçleri nedeniyle bekletilmeden üst akademik kadrolara atanabilmesini sağlayacak yasal düzenlemeler istiyoruz.”
Bazı üniversitelerde yönetim değişikliklerinin ardından akademik yükselme ve yeniden atama kriterlerinin değiştirilebildiğini belirten Baki, “Kriterler değiştirilirken akademisyenlerimizin devam eden çalışmaları ve haklı beklentileri korunmalı, mağduriyetleri önleyecek geçiş düzenlemeleri yapılmalıdır” dedi.
AKADEMİK EMEK EKONOMİK HAKLARLA KARŞILANMIYOR
Dördüncü başlığın ekonomik haklar ve bilimsel araştırma imkanları olduğunu belirten Baki, ankete katılan akademisyenlerin yaklaşık yüzde 89'unun mevcut ekonomik hakların akademik emeği yeterince karşılamadığını düşündüğünü söyledi.
Katılımcıların yüzde 79'unun ekonomik kaygıların bilimsel üretimi olumsuz etkilediğini, yine yüzde 79'unun bilimsel kongre ve toplantılara katılım imkanlarının yetersiz olduğunu belirttiğini ifade eden Baki, şu önerilerde bulundu:
“Akademisyenlerimizin ekonomik ve sosyal hakları iyileştirilmeli, aşırı ders yükü azaltılmalı, araştırma fonları, proje destekleri ve bilimsel faaliyetlere katılım imkanları artırılmalıdır. Meslek yüksekokullarında görev yapan öğretim elemanlarının akademik gelişim ve lisansüstü danışmanlık imkanları da güçlendirilmelidir.”
AKADEMİK ÖZGÜRLÜK, İŞ GÜVENCESİ VE AİLE BÜTÜNLÜĞÜ
Son başlığın akademik özgürlük, iş güvencesi, aile bütünlüğü ve mobbing olduğunu belirten Baki, ankete katılanların yaklaşık yüzde 65'inin akademisyenlerin üniversitelerdeki karar alma süreçlerine yeterince katılamadığını, yüzde 77'sinin ise akademik geleceğe ilişkin belirsizliklerin motivasyonlarını olumsuz etkilediğini söylediğini aktardı.
Doktor öğretim üyelerinin belirli sürelerle atanması ve araştırma görevlilerinin kadro durumlarının akademik gelecek açısından belirsizlik oluşturduğunu ifade eden Baki, akademik personelin iş güvencesinin güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Akademisyenlerin aile bütünlüğünü sağlamada yaşadıkları güçlükleri de gündeme getiren Baki, üniversitelerin hizmet gerekçesiyle nakil taleplerini reddetmesinin ailelerin farklı şehirlerde yaşamak zorunda kalmasına neden olabildiğini belirtti.
Baki, “Akademik personelin iş güvencesi güçlendirilmeli, aile birliğine dayalı yer değişikliği talepleri objektif ve kolaylaştırıcı düzenlemelerle karşılanmalı, mobbing iddiaları ise tarafsız biçimde incelenmelidir” ifadelerini kullandı.
ÇÖZÜM ÖNERİLERİ YÖK İLE PAYLAŞILACAK
Anket sonuçlarını gerçekleştirmeyi planladıkları çalıştayda ayrıntılı biçimde ele alacaklarını belirten Baki, “Akademisyenlerimizin katılımıyla belirleyeceğimiz çözüm önerilerini, başta Yükseköğretim Kurulu olmak üzere ilgili kurumlarla paylaşacağız. Eğitim-Bir-Sen 2 No’lu Şube olarak akademisyenlerimizin sorunlarını gündeme getirmeye ve bu sorunlara çözüm üretmeye devam edeceğiz” dedi.




