Türkiye, bölgesel gerilimler ve doğal afet risklerine karşı sivil savunma altyapısını modernize etmek amacıyla devasa bir inşa hamlesi başlattı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile TOKİ iş birliğinde yürütülen projeyle, 81 ilde modern sığınak alanları oluşturulması kararlaştırıldı. Yeni yönetmelikle birlikte sadece kamu binaları değil; metrolar, millet bahçeleri ve konut projeleri de sivil savunma planlamasının bir parçası haline getiriliyor.
Yeni yönetmelik: Her vatandaşa 1 metrekare güvenli alan
Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeye göre, yeni inşa edilecek yapılarda sığınak zorunluluğu önemli ölçüde genişletildi. 10 bağımsız bölümden fazla konut projeleri, büyük kapasiteli yurtlar ve oteller için sığınak yapımı şart koşuluyor. Temel hedef, olası bir afet veya çatışma anında kişi başına en az 1 metrekarelik net barınma alanı sağlamak olarak belirlendi. Ayrıca, sığınakların duvar kalınlığından havalandırma sistemlerine kadar tüm teknik detaylar uluslararası standartlara göre yeniden düzenlendi.
Kritik altyapılar sığınağa dönüşüyor
Yeni dönemde şehir planlama anlayışı da afet güvenliğiyle bütünleşiyor. Metro hatları planlama aşamasında sığınak vasfına uygun tasarlanırken, mevcut hatlarda da düzenlemelere gidiliyor. Millet bahçelerinin alt kısımları ise geniş kapasiteli genel sığınaklar olarak inşa edilecek. Bu alanlarda radyasyon filtresi, kesintisiz enerji sistemleri ve 24 saat yetebilecek acil durum iletişim ağları (Wi-Fi ve uydu telefonu) bulunması zorunlu hale getirildi.
Modern sığınaklarda teknolojik donanım şartı
TOKİ tarafından 120 gün gibi kısa sürelerde tamamlanması öngörülen modern sığınaklar, sadece birer beton barınak olmaktan öteye geçiyor. Yeni nesil sığınaklarda kesintisiz elektrik için jeneratörler, yangın söndürme sistemleri, sağlık ekipmanları ve temel yaşam destek üniteleri yer alacak. Ayrıca, bu alanların barış zamanında otopark veya depo olarak kullanılabileceği ancak acil durumlarda hızla tahliye edilip sığınak formatına döndürüleceği belirtiliyor.
Denetim ve kayıt sistemi devrede
Tüm özel ve genel sığınaklar için sıkı bir denetim mekanizması kuruldu. AFAD ve ilgili belediyeler tarafından yapılacak kontrollerle, mevcut yapıların eksikliklerinin giderilmesi için 2028 yılına kadar süre tanındı. Yeni yapı ruhsatı başvurularında ise sığınak mimari projeleri ve havalandırma planları sunulmadan onay verilmeyecek. Bu adımla Türkiye’nin, özellikle büyükşehirlerdeki "toplu korunma" kapasitesinin ciddi oranda artırılması hedefleniyor.
