Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı (BEBKA), Kalkınma Ajansları Kültür Yayınları kapsamında hazırlanan iki yeni eseri Eskişehir’de düzenlenen programla tanıttı. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde değil, Eskişehir’de gerçekleştirilen tanıtım programına BEBKA Genel Sekreter Vekili Sabri Bayram, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, Prof. Dr. İsmet Çetin, kamu kurumları, yerel yönetimler ve ilgili kuruluşların temsilcileri katıldı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda hazırlanan kitaplardan ilki, Eskişehir’in atçılık tarihindeki önemli yerini ele alan “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Eskişehir Çifteler Hara-yı Hümayunu”, diğeri ise Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminin önemli isimlerinden Tursun Fakih’in hayatını ve eserlerini konu alan “Tursun Fakih: Hayatı, Edebi Şahsiyeti ve Eserleri” oldu.
“Kültürel değerler gelecek nesillere aktarılmalı”
Programın açılışında konuşan BEBKA Genel Sekreter Vekili Sabri Bayram, Bursa, Eskişehir ve Bilecik’in tarih boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptığını belirterek bölgenin kültürel değerlerini kayıt altına almaya yönelik çalışmalar yürüttüklerini söyledi.
Bölgesel kalkınmanın yalnızca ekonomik büyüme ve sanayiyle sınırlı olmadığını ifade eden Bayram, tarihi ve kültürel değerlerin korunarak gelecek nesillere aktarılmasının da sürdürülebilir kalkınmanın önemli bir parçası olduğunu vurguladı.
Türk kültüründe atın özgürlüğün, gücün ve sadakatin simgesi olduğunu dile getiren Bayram, Eskişehir’in de köklü atçılık geleneğiyle öne çıktığını belirtti. Bayram, Çifteler Hara-yı Hümayunu’nun Osmanlı döneminde bu geleneğin önemli merkezlerinden biri olduğunu kaydetti.
“Osmanlı’nın ilk resmi harası 1815’te kuruldu”
Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Emine Gümüşsoy, “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Eskişehir Çifteler Hara-yı Hümayunu” adlı kitabın hazırlanma sürecini anlattı. Eskişehirli olduğunu ve uzun yıllardır kent tarihi üzerine çalışmalar yürüttüğünü belirten Gümüşsoy, kitabın ilk olarak ESOGÜ tarafından yayımlandığını, yeni baskıda ise çeşitli ilaveler yapılarak yeniden düzenlendiğini söyledi.
Çalışmada Çifteler Hara-yı Hümayunu isminin tercih edilmesinin nedenini Osmanlı arşiv belgelerine dayandıran Gümüşsoy, kurumun kuruluşuna ilişkin şu bilgileri verdi:
“Osmanlı arşiv belgelerinde Çifteler Hara-yı Hümayunu olarak geçtiği için bu ismi kullandık. Bugün Mahmudiye, atçılık merkezi olarak nitelendirilen bir yer. Ancak Osmanlı arşiv belgelerinde Çifteler Harası olarak geçiyor. Burası, 1815 yılında kurulan Osmanlı Devleti’nin ilk resmi harasıdır.”
Haranın Osmanlı sarayının at ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulduğunu belirten Gümüşsoy, kurumun Cumhuriyet döneminde de varlığını sürdürdüğünü ifade etti. Kitabın büyük bölümünün Osmanlı arşiv belgelerine dayandığını kaydeden Gümüşsoy, dönemin kayıtları sayesinde haranın geçmişinin ayrıntılı biçimde incelenebildiğini söyledi.
Tursun Fakih’in Osmanlı’nın kuruluş dönemindeki rolü anlatıldı
Programda “Tursun Fakih: Hayatı, Edebi Şahsiyeti ve Eserleri” adlı kitabı hakkında konuşan Prof. Dr. İsmet Çetin ise tarih araştırmalarının eleştirel bir bakış açısıyla yürütülmesi gerektiğine dikkat çekti.
Osmanlı Devleti’nin kuruluş döneminde Tursun Fakih’in düşüncelerine değinen Çetin, Osman Gazi’nin devlet kurma düşüncesini dile getirdiği toplantıda Tursun Fakih’in farklı bir görüş ortaya koyduğunu anlattı. Çetin, Tursun Fakih’in Osman Gazi’ye “Sen bir sancak beyisin” diyerek Karamanoğulları’na bağlı bir beylik olarak devam edilmesi yönündeki düşüncesini dile getirdiğini aktardı. Bu yaklaşımın dönemin düşünce dünyası açısından önemli olduğunu belirtti.
Hazreti Ali cenknamelerinden Tursun Fakih araştırmasına
Tursun Fakih üzerine yaptığı çalışmanın ortaya çıkış sürecini de anlatan Çetin, çocukluğunda köy odalarında dinlediği Hazreti Ali cenknamelerinin araştırmasına yön verdiğini söyledi.
Doktora çalışması sırasında Fuat Köprülü’nün “Türk Edebiyatı Tarihi” adlı eserini okurken cenknamelerle yeniden karşılaştığını belirten Çetin, bu metinleri incelerken Tursun Fakih ismine rastladığını ve böylece araştırmasının başladığını ifade etti.
Oğuz Türkçesinin 12. yüzyıldan itibaren gelişmeye başladığını, 13. yüzyılda ise önemli edebi eserlerin ortaya çıktığını aktaran Çetin; Kirdeci Ali, Mağzaloğlu Hasan, Tursun Fakih ve Hasanoğlu’nun bu dönemin önemli isimleri arasında bulunduğunu kaydetti.
Kitapta eski metinlerin günümüz okuyucuları tarafından daha kolay anlaşılabilmesi için bazı kelimelerin güncel karşılıklarına dipnotlarda yer verdiğini belirten Çetin, bu yolla eserlerin daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmasını amaçladığını söyledi.
Program, katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından kitap takdimi, imza etkinliği ve hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi. Tanıtımı yapılan iki kitabın BEBKA internet sitesinde yer alan Doküman Merkezi bölümünden ücretsiz olarak okunabileceği ve indirilebileceği bildirildi.



