Dünya ve Mars farklı süreçlerle büyüdü
Dünya ve Mars yaklaşık 4,5 milyar yıl önce birbirine yakın bölgelerde oluştu. Ancak Kopenhag Üniversitesi Globe Enstitüsü tarafından yürütülen yeni araştırma, iki gezegenin oluşum ve büyüme süreçlerinde farklı yollar izlediğini gösterdi.
Araştırmayı Profesör Anders Johansen ve Doktor Öğretim Üyesi Haiyang Wang yönetti. Johansen, aynı Güneş Sistemi'nde yan yana oluşan iki gezegenin daha benzer bir geçmişe sahip olmasının bekleneceğini ancak araştırma sonuçlarının bunun aksini gösterdiğini belirtti.
Dünya çakıllarla, Mars gezegenimsilerle büyüdü
Kayalık gezegenler, büyük gezegenimsilerin çarpışarak birleşmesi, daha küçük parçacıkların birikmesi veya bu iki sürecin birlikte işlemesiyle büyüyebiliyor.
Araştırmaya göre Dünya'nın kütlesinin en az yüzde 75'i, çakılları biriktirerek büyüyen iki genç ön gezegenden gelmiş olabilir. Gezegenimsilerin Dünya'nın oluşumuna katkısının ise yüzde 25'e kadar olduğu hesaplandı.
Mars'ta ise tablo büyük ölçüde tersine dönüyor. Araştırmacılar, Mars'ın kütlesinin yaklaşık dörtte üçünün gezegenimsilerden, kalan dörtte birinin ise çakıl birikiminden oluştuğunu belirledi.
Gezegenlerin kimyasal izleri incelendi
Araştırmacılar, Dünya ve Mars'ın geçmişini ortaya çıkarmak için gezegenlerin kabuk ve mantolarındaki sodyum, çinko ve potasyum gibi uçucu elementleri analiz etti. Yüksek sıcaklıklarda buharlaşabilen bu elementlerin günümüzdeki miktarlarının, gezegenlerin oluşumu sırasında maruz kaldıkları koşullara ilişkin izler taşıdığı belirtildi.
Ekip, kimyasal verileri bilgisayar modelleriyle birleştirerek farklı gezegen oluşum senaryolarını test etti. Araştırmacılar, 4,5 milyar yıl önce yaşanan süreçlerin önemli bölümü zaman içinde silinmiş olsa da Dünya ve Mars'ın mantolarındaki bileşimlerin oluşum dönemine ilişkin izleri koruduğunu ifade etti.
Farklı varsayımlarda da sonuç değişmedi
Güneş Sistemi'nin başlangıçtaki yapı malzemelerinin tam bileşimi bilinmediği için araştırmada kullanılan modellerin bazı varsayımlara dayandığı belirtildi.
Buna rağmen varsayımlar değiştirildiğinde dahi Dünya ve Mars arasındaki oluşum farkının korunduğu aktarıldı. Araştırmacılar, kesin oranların bir miktar değişebileceğini ancak iki gezegenin iki farklı oluşum yolundan geçtiği sonucunun tutarlı olduğunu kaydetti.
Araştırma yaşanabilir gezegenlerin anlaşılmasına katkı sağlayabilir
Çalışmada kullanılan yöntemin gelecekte Güneş Sistemi dışındaki kayalık gezegenlerin oluşum süreçlerinin incelenmesine de yardımcı olabileceği belirtildi.
Gezegenlerin oluşum sırasında uçucu elementleri ne ölçüde kaybettiğinin belirlenmesinin, su ve yaşam için gerekli diğer maddelerin ne kadarının gezegende kaldığını anlamaya katkı sağlayabileceği ifade edildi. Bu nedenle Dünya ve Mars'ın farklı oluşum geçmişlerinin incelenmesi, yaşanabilir dünyaların nasıl ortaya çıktığına ilişkin araştırmalara da yeni ipuçları sunabilir.
