Jeolojik olarak son derece stabil kabul edilen 1,9 milyar yıllık kaya formasyonu içine yerleştirilen tesisin, nükleer atıkların yüz binlerce yıl boyunca güvenli biçimde izole edilmesini hedeflediği bildiriliyor.
Operasyonlar başlamak üzere
Finlandiya Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Otoritesi’nin (STUK) yapacağı son teknik değerlendirmenin ardından tesise işletme onayı verilmesi bekleniyor. Onayın çıkması halinde ilk atık transferlerinin yıl sonu veya en geç gelecek yılın başında başlaması planlanıyor.
İlk aşamada, Olkiluoto Nükleer Santrali’nde geçici havuzlarda soğutulan kullanılmış yakıtlar yer altındaki depolama alanına taşınacak.
6 bin 500 tonluk kapasite
Posiva tarafından yürütülen proje kapsamında Onkalo’nun yaklaşık 6 bin 500 ton uranyum eşdeğeri kullanılmış yakıtı barındırabilecek kapasiteye sahip olduğu belirtiliyor. 2004 yılında başlanan inşaat sürecinin maliyetinin ise 1 milyar avroyu aştığı ifade ediliyor.
Atıklar 100 yıl boyunca yerleştirilecek
Planlamaya göre kullanılmış nükleer yakıtlar, yaklaşık 100 yıl boyunca tünel sistemine yerleştirilmeye devam edecek. Yeni reaktörlerin devreye alınması halinde bu sürecin uzatılabileceği değerlendiriliyor. Depolama tamamlandığında tesisin kapatılarak en az 100 bin yıl boyunca dış etkilerden izole edilecek şekilde mühürlenmesi hedefleniyor.
Çok katmanlı güvenlik sistemi
Kullanılmış yakıtlar önce korozyona dayanıklı bakır kapsüllere yerleştiriliyor. Bu kapsüller daha sonra yer altındaki özel deliklere indiriliyor ve çevresi su geçirmez bentonit kili ile dolduruluyor. Tüm tüneller dolduğunda ise çelik destekli beton tıkaçlarla kalıcı olarak kapatılıyor.
Bu çok katmanlı yapı, radyoaktif sızıntı riskini minimuma indirmeyi amaçlıyor.
Riskler ve uzun vadeli hesaplamalar
Uzmanlar, en kritik dönemin ilk 10 bin yıl olduğunu ve kapsüllerin bu süreçte yapısal bütünlüğünü korumasının hayati önem taşıdığını vurguluyor. Olası riskler arasında bakır kapsüllerde korozyon oluşması ve gelecekteki jeolojik hareketlerin yapıyı etkilemesi yer alıyor.
Buna rağmen Finlandiya’nın düzenleyici kurumları bugüne kadar yapılan güvenlik analizlerinin büyük ölçüde olumlu sonuçlandığını belirtiyor.
Toplumsal destek yüksek
Bazı çevre örgütleri uzun vadeli risklere dikkat çekerek projeye temkinli yaklaşsa da Finlandiya’da kamuoyunun büyük bölümü nükleer atıkların ülke içinde ve kontrollü şekilde depolanmasını destekliyor.
Yetkililer, Finlandiya’nın nükleer enerji politikası çerçevesinde atık yönetimini ulusal sınırlar içinde çözme zorunluluğu bulunduğunu ve yeni nesil küçük modüler reaktörlerin de gündemde olduğunu ifade ediyor.
