Gazze'de savaş nedeniyle büyük ölçüde tahrip olan kanalizasyon ve atık su altyapısının çevresel etkileri sınırın ötesine taşındı. Arıtılmamış atık suların Akdeniz'e ulaşmasıyla ortaya çıkan olağandışı mikroalg patlaması, İsrail'in tuzdan arındırma tesislerinin önemli bölümünün kapasitesini düşürdü.
İsrailli sivil toplum kuruluşu Zalul Çevre Derneği, Gazze'den denize ulaşan arıtılmamış atık suların azot ve fosfor gibi besin maddeleri taşıdığını, bu maddelerin mikroalg ve siyanobakterilerin çoğalmasını hızlandırabileceğini belirtti.
Yaklaşık 100 kilometrelik alana yayıldığı belirtilen mikroalg patlaması, İsrail'in altı ana tuzdan arındırma tesisinden beşindeki filtreleri etkiledi. Günlerce kapalı kalan tesislerin daha sonra düşük kapasiteyle çalışmaya başladığı bildirildi.
Gazze'de atık su altyapısı çöktü
Ben-Gurion Üniversitesi Zuckerberg Su Araştırmaları Enstitüsünden tuzdan arındırma uzmanı Jack Gilron, Gazze'den denize arıtılmamış atık su boşaltılmasının İsrail'in güney Akdeniz kıyısındaki su üretim altyapısı açısından risk oluşturduğunu söyledi.
Sınır Tanımayan Doktorlar tarafından hazırlanan bir rapora göre, 7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze'deki su ve sanitasyon altyapısının yaklaşık yüzde 90'ı hasar gördü veya kullanılamaz hale geldi. Su kuyuları, boru hatları, rezervuarlar ve tuzdan arındırma ünitelerinin de saldırılardan etkilendiği belirtildi.
Savaş öncesinde Gazze'nin su ihtiyacının yaklaşık yüzde 80'i kıyı akiferinden karşılanıyordu. Ancak deniz suyu ve atık suların karışması nedeniyle akiferin önemli ölçüde kirlendiği ve içme suyu kaynağı olarak kullanımının ciddi biçimde sınırlandığı aktarılıyor.
Her gün binlerce metreküp atık su denize akıyor
Gazze'deki Kıyı Belediyeleri Su İdaresi Başkan Yardımcısı Ömer Şatat, bölgedeki beş atık su arıtma tesisinin devre dışı olduğunu ve her gün yaklaşık 45 bin metreküp arıtılmamış atık suyun Akdeniz'e aktığını söyledi.
Özellikle El Mevasi bölgesindeki gayriresmi kamplarda bulunan foseptik çukurlarından da günde yaklaşık 15 bin metreküp atığın yer altı sularına sızdığı belirtildi.
Şatat, atık suların ve biriken çöplerin halk sağlığı açısından ciddi risk oluşturduğunu ifade etti. Bölgede yaşayanların temiz suya erişimde yaşadığı sorunların yanı sıra sivrisinek, sinek ve kemirgenlerin çoğalmasından da etkilendiği aktarıldı.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi Gazze Sözcüsü Pat Griffiths de kış aylarında koşulların daha da ağırlaşabileceği uyarısında bulundu.
Çevre ve halk sağlığı riski büyüyor
Gazze'de biriken atık sular ve çöpler, kemirgenlerin yayılmasını da hızlandırdı. Gazze sınırına yakın İsrail yerleşimlerinde de farelerin ev ve bahçelere yayıldığı bildirildi.
EcoPeace Orta Doğu'nun Filistin Direktörü Nada Majdalani, çevresel sorunların sınırlarla sınırlı kalmayacağını belirterek Gazze'de hepatit A vakalarında artış görüldüğünü söyledi.
İsrail'in güneyinde su tedarikinin azaltıldığı ve çiftçilerden sulamayı durdurmalarının istendiği bildirildi. Su kaynaklarındaki kısıtlamaların tarımsal üretim ve gıda fiyatları üzerinde de etkili olabileceği ifade edildi.
Zalul ve EcoPeace, Gazze'deki kanalizasyon sisteminin onarılması ve atık suların kontrol altına alınması çağrısında bulundu. İsrail'in Gazze'deki sivil işlerinden sorumlu birimi COGAT'ın konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermediği aktarıldı.
