Küresel jeopolitikte taşları yerinden oynatacak yeni bir iddia İngiliz basınından sızdı. Grönland'ı satın alma çıkışıyla geçmişte çok konuşulan ABD Başkanı Donald Trump'ın radarı, bu kez Hint Okyanusu'nun tam kalbinde yer alan ve üzerinde hayati öneme sahip bir hava ve deniz üssü barındıran Chagos Adaları’na çevrildi. İngiliz hükümetinin adaların egemenliğini Mauritius'a devretme sürecinin nisan ayında ABD muhalefeti nedeniyle rafa kaldırılmasının ardından, Beyaz Saray'ın Londra’yı tamamen devre dışı bırakacak radikal bir "satın alma" formülü üzerinde çalıştığı iddia edildi. Beyaz Saray, potansiyel satın alma planına ilişkin uluslararası basından gelen soruları yanıtlamaktan şimdilik kaçınıyor.
Scott Bessent imzalı plan: "İngiltere’yi devre dışı bırak, doğrudan satın al"
Sızan raporlara göre, söz konusu plan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent tarafından hazırlanarak bizzat Başkan Trump’a sunuldu. Masadaki birkaç stratejik öneriden biri olan bu alternatif senaryo; ABD'nin İngiliz bürokrasisini bypass ederek Diego Garcia askeri üssünün kontrolünü tek başına üstlenmesini öngörüyor. Ancak bu ticari ve askeri hamlenin hayata geçebilmesi için hukuki bir düğümün çözülmesi gerekiyor: Adaların öncelikle egemen bir statüye kavuşması ve Washington’ın satın alma müzakerelerini doğrudan Mauritius yönetimi ile yürütmesi şart. Trump yönetimindeki bazı şahin yetkililerin, adaların Çin ve İran ile yakın müttefiklik ilişkileri bulunan Mauritius'a tamamen devredilmesi halinde üs çevresinde casusluk ve istihbarat zaafiyeti yaşanabileceği yönünde ciddi endişeler taşıdığı ve satın alma formülünün bu sızıntıyı önlemek adına kurgulandığı aktarılıyor.
İran savaşı ve Diego Garcia üssünün hayati konumu
ABD'nin Chagos Adaları'nı satın alma olasılığını güçlü bir şekilde gündeme getirmesi, şubat ayının sonundan bu yana Orta Doğu’yu yangın yerine çeviren ABD-İsrail ittifakı ile İran arasındaki topyekûf savaşın ortasında gerçekleşmesi bakımından kritik bir öneme sahip. Hint Okyanusu'nun merkezinde konuşlu olan Diego Garcia üssü, İran'a yaklaşık 3 bin 800 kilometre mesafede bulunuyor ve Pentagon'un uzun menzilli füzeleri ile stratejik bombardıman uçaklarını konuşlandırabileceği en korunaklı hava üslerinden birine ev sahipliği yapıyor.
Savaşın patlak vermesinden bu yana İran, bu ortak üsse yönelik birden fazla kamikaze insansız hava aracı ve füze saldırısı girişiminde bulundu. Mart ayı sonlarında düzenlenen bu yoğun saldırılardan biri, bölgede konuşlu bir ABD savaş gemisi tarafından son anda engellenmişti. İngiltere, mart ayında ABD'ye bu ortak üssü kullanarak İran'ın füze rampalarını doğrudan vurma izni vermiş; Trump ise bu kararı "çok gecikmiş" olarak nitelendirerek İngiliz İşçi Partisi hükümetini pısırıklıkla suçlamıştı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise sosyal medyadan İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ı sert bir dille uyararak, "İngiliz üslerinin İran'a yönelik saldırganlık için kullanılmasına izin vererek İngilizlerin hayatını tehlikeye atıyorsunuz" ifadelerini kullanmıştı.
Chagos mültecileri tepkili: "Bizim haklarımız İngiliz siyasetine sıkıştı"
Madalyonun diğer yüzünde ise onlarca yıldır yurtlarından uzakta yaşayan Chagos mültecilerinin dramı yer alıyor. Geçen hafta Londra’yı ziyaret eden ve adaların geleceğine ilişkin kalıcı bir anlaşmaya varılması konusunda İngiltere'ye tam destek veren Chagos Mülteciler Grubu heyeti, topraklarının küresel güçlerin savaş ve ticaret enstrümanına dönüştürülmesine tepkili. Heyet lideri Louis Olivier Bancoult, İngiliz derin devletinin konuyu çözme iradesinin olmadığını belirterek, "En önemlisi bizim haklarımız. İngiliz hükümetinde halkımız için insani bir çözüm bulma konusunda gerçek bir irade yok. Bir yol bulmalıyız, hâlâ acı çekiyoruz ve konumumuz net; doğduğumuz yerde yaşama hakkına sahibiz" diyerek dünyaya seslendi. Londra ise ABD desteği olmadan egemenlik devri konusunda tek bir adım bile atmayacağını net bir dille ortaklarına iletti.
