Antarktika’daki Thwaites Buzulu’nun, önceki modellerin öngördüğünden daha hızlı eriyebileceği ortaya çıktı. “Kıyamet Buzulu” olarak bilinen dev buzulu inceleyen bilim insanları, buzun deniz tabanından ayrıldığı bölgedeki süreçleri daha ayrıntılı hesaba katan yeni bir model geliştirdi. Araştırmaya göre buzul, küresel ısınmanın etkisi hesaba katılmasa bile 2100 yılına kadar küresel deniz seviyesini 3 santimetreye kadar yükseltebilir. Bu miktar, önceki tahminlerin yaklaşık iki katı.
BUZULUN ALTINDAKİ SÜREÇLER ERİMEYİ HIZLANDIRIYOR
Batı Antarktika’da bulunan ve yaklaşık Florida büyüklüğündeki Thwaites Buzulu, onlarca yıldır geri çekiliyor. Buzulun erimesi, günümüzde küresel deniz seviyesi artışının yaklaşık yüzde 4’üne katkıda bulunuyor. Buzulun tamamen çökmesi halinde kendi başına deniz seviyesini 60 santimetreden fazla yükseltebilecek miktarda buz içerdiği değerlendiriliyor. Ayrıca Antarktika’daki daha geniş buz tabakasını tutan bir bariyer görevi gördüğü için, çöküşü uzun vadede çok daha büyük bir deniz seviyesi artışını tetikleyebilir.
California Üniversitesi ve NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndan araştırmacıların geliştirdiği model, buz tabakasının okyanusla buluştuğu ve deniz tabanından ayrılarak yüzmeye başladığı topraklama bölgesindeki süreçlere odaklanıyor.
Araştırmanın baş yazarı Mattia Poinelli, geleneksel buz tabakası modellerinin bu hattı çoğunlukla sabit bir sınır olarak ele aldığını, oysa bölgede çok daha dinamik süreçlerin yaşandığını belirtti.
GELGİTLER SICAK SUYU BUZUN ALTINA TAŞIYOR
Uydu verileri, gelgitlerin etkisiyle kalın buzun yükselip alçaldığını ve deniz suyunun buzun altına doğru hareket ettiğini gösteriyor. “Gelgit pompalaması” olarak adlandırılan bu süreç, deniz suyunun buzun altına kilometrelerce ilerleyebildiği geniş bir topraklama bölgesi oluşturabiliyor.
Araştırmacılara göre nispeten sıcak okyanus suyunun buz tabakasının derinliklerine ulaşması, erimeyi hızlandırıyor. Nature Communications dergisinde yayımlanan çalışmada, bu süreçler modele eklendiğinde Thwaites’in gelecekteki deniz seviyesi katkısına ilişkin tahminlerin önemli ölçüde değiştiği belirtildi.
BUZULUN GERİ ÇEKİLMESİ KIYI KENTLERİNİ ETKİLEYEBİLİR
Thwaites Buzulu’nun altında, buzun hareketini yavaşlatan sualtı sırtları bulunuyor. Ancak yeni araştırma, topraklama bölgesindeki erimenin buzun Mouginot Sırtı olarak bilinen yükseltiden ayrılmasını hızlandırabileceğine işaret ediyor. Çalışmada, buzulun yüzyılın sonuna kadar bu sırt üzerindeki tutunmasını kaybetme olasılığı yüzde 60 olarak değerlendirildi. Böyle bir gelişme, buzun ana kaya boyunca daha hızlı geri çekilmesine yol açabilir.
Araştırmacılar, deniz seviyesindeki birkaç santimetrelik artışın bile kıyı bölgelerinde taşkın riskini artırabileceğine dikkat çekiyor. California Üniversitesi Dünya Sistem Bilimleri Profesörü Eric Rignot, sonuçların önümüzdeki on yıllarda kıyı taşkınlarının beklenenden daha büyük bir tehdit oluşturabileceğini gösterdiğini söyledi.
Araştırmaya katılmayan Colorado Boulder Üniversitesi’nden Ted Scambos da bulguların deniz seviyesi tahminleri açısından önemli bir gelişme olabileceğini belirtti.
BUZULUN ALTINA YENİ ÖLÇÜM CİHAZLARI YERLEŞTİRİLECEK
Bilim insanları, model sonuçlarını doğrulamak ve buzun altındaki erime süreçlerini daha iyi anlamak için doğrudan gözlemsel verilere ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor. İngiliz Antarktika Araştırması’ndan deniz jeofizikçisi Robert Larter, Thwaites’in altındaki ortamın son derece karmaşık olduğunu ve erimenin hızını güvenilir biçimde tahmin edebilmek için daha fazla çalışma gerektiğini ifade etti.
Eric Rignot, araştırmacıların 2028 yılında bölgeye giderek deniz suyunun buzun altına giriş ve çıkışını ölçebilecek cihazlar yerleştirmeyi planladığını açıkladı.
Rignot’a göre, gezegeni ısıtan sera gazı kirliliğinin hızla azaltılması iklim değişikliğinin etkilerini sınırlamak açısından önem taşıyor. Ancak geçmişte oluşan ısınmanın etkileri nedeniyle deniz seviyesinin yükselmeye devam etmesi de bekleniyor.
