Küresel enerji arzının en kritik koridoru olan Hürmüz Boğazı'ndaki "çift taraflı abluka" krizi, petrol fiyatlarını kontrol edilemez bir noktaya taşıdı. Beyaz Saray’da enerji devi Chevron’un CEO’su Mike Wirth gibi sektör liderleriyle bir araya gelen Başkan Donald Trump, İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmak için liman ablukasını genişletme talimatı verdi. Bu gelişme, piyasalarda tedarik zinciri kesintilerinin uzun süre devam edeceği şeklinde yorumlandı.
Trump’tan genişletilmiş abluka talimatı
Wall Street Journal’ın haberine göre Trump, müzakerelerin sonuçsuz kalması üzerine danışmanlarına İran’ın petrol ihracatını tamamen durduracak daha sert önlemler alınması direktifini verdi. Tahran yönetimi ise bu hamleye karşı, dünya petrol sevkiyatının %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kısıtlamalarını sürdüreceğini ilan ederek karşılık verdi.
Enerji fiyatlarında %24 artış kapıda
Dünya Bankası’nın son raporu, krizin süresine bağlı olarak küresel ekonomiyi bekleyen tehlikeyi gözler önüne serdi. Eğer Hürmüz’deki tıkanıklık mayıs ayı sonuna kadar çözülmezse; Küresel enerji fiyatlarının 2026 yılı genelinde %24 artması, Avrupa ve ABD piyasalarında son dört yılın en yüksek enflasyon rakamlarının görülmesi bekleniyor.
İran ekonomisi çöküşün eşiğinde
Abluka sadece küresel piyasaları değil, İran’ın iç dengelerini de sarsmış durumda. Savaş ve yaptırımlar nedeniyle İran’da enflasyon %53,7 seviyesine fırlarken, para birimi tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Ayrıca savaş ve lojistik aksamalar nedeniyle yaklaşık iki milyon İran vatandaşının işini kaybettiği belirtiliyor.
Finans piyasaları "uzun süreli kriz" senaryosuna geçti
Yatırım uzmanları, 8 Nisan’daki kısa süreli ateşkes umutlarının boşa çıkmasıyla piyasaların "uzun süreli abluka" senaryosunu fiyatlamaya başladığını vurguluyor. Artan enerji maliyetleri nedeniyle Avrupa borsaları haftayı sert düşüşlerle kapatırken, ABD Başkanı Trump, İran’a yönelik "akıllı olma ve anlaşma masasına oturma" çağrısını yineledi. Mevcut tablo, sadece akaryakıt fiyatlarını değil, küresel gıda ve imalat sektörlerini de kapsayan büyük bir enflasyon dalgasının öncü sinyali olarak değerlendiriliyor.
