28 Şubat’ta başlayan ve bir ayı geride bırakan savaşın etkileri küresel ölçekte hissedilmeye devam ediyor. Artan jeopolitik riskler enerji maliyetlerini yukarı çekerken, enflasyonist baskılar yeniden güç kazandı. Bu süreçte yatırımcılar riskli varlıklardan uzaklaşırken, piyasalarda sert dalgalanmalar yaşandı.
Hürmüz Boğazı’nda tarihi daralma
Küresel enerji arzının kilit noktalarından Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği neredeyse durma noktasına geldi. Savaş öncesinde günlük ortalama 129 geminin geçtiği boğazda, bu sayı mart ayında yüzde 95 düşerek günlük 6’ya kadar geriledi. Toplam geçiş yapan gemilerin önemli bölümünün ise boş olduğu bildirildi.
Bu daralma, küresel tedarik zincirlerinde ciddi aksamalara yol açarken, taşımacılık ve üretim maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Özellikle petrol ve LNG taşımacılığı bu süreçten en fazla etkilenen sektörler arasında yer aldı.
Enerji krizi gıda zincirine sıçradı
Hürmüz hattındaki kesinti, küresel enerji piyasalarının yanı sıra tarım sektörünü de vurdu. Dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu hattaki aksama, Brent petrol fiyatlarını kısa sürede yüzde 50’ye yakın artırdı.
Doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, gübre üretiminde kullanılan temel girdilerin maliyetini artırarak tarımsal üretimi baskı altına aldı. Körfez bölgesine bağımlı birçok gelişmekte olan ülke için gıda güvenliği riski büyürken, küresel ölçekte arz endişeleri güçlendi.
Sert açıklamalar piyasaları dalgalandırıyor
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları, piyasalardaki tansiyonu daha da yükseltti. Açıklamaların ardından petrol fiyatlarında anlık dalgalanmalar dikkat çekerken, yatırımcıların temkinli hareket ettiği gözlendi.
Brent petrol 109 dolar seviyelerinde seyrederken, ABD tipi ham petrol (WTI) 111 dolar bandında işlem gördü. Piyasaların odağında ise ABD’den gelecek istihdam verileri ile OPEC+ toplantısından çıkacak kararlar bulunuyor.
Altın ve gümüşte sert düşüş
Jeopolitik krizin en dikkat çekici etkilerinden biri de değerli metallerde yaşandı. Yıla güçlü başlayan altın, artan enflasyon ve faiz beklentileri nedeniyle sert bir düşüşe geçti. Mart ayında yüzde 11’i aşan değer kaybı yaşayan ons altın, 2008’den bu yana en kötü performansını sergiledi.
Benzer şekilde gümüş fiyatlarında da ciddi gerileme görüldü. Uzmanlar, dolar talebindeki artış ve likidite ihtiyacının bu düşüşte belirleyici olduğunu ifade ediyor.
Küresel ekonomiye ilişkin beklentiler de aşağı yönlü revize ediliyor. UNCTAD, mal ticaretindeki büyümenin 2026’da belirgin şekilde yavaşlayacağını, küresel büyümenin ise yüzde 2,6 seviyesine gerileyebileceğini öngörüyor.
Uzmanlara göre, savaşın uzaması halinde enerji, gıda ve finans piyasalarındaki bozulmaların daha geniş çaplı ve zincirleme bir küresel krize dönüşme riski giderek artıyor.
