Yerden yüzlerce kilometre yukarıda, yörüngede görev yapan Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) son dönemin en hareketli saatleri yaşandı. İstasyonun Rusya'ya ait Zvezda (Yıldız) modülünün arka bölümündeki kritik bir bölmede iki yeni hava sızıntısı ve buna bağlı basınç düşüşü saptandı. Durumun ciddiyeti üzerine harekete geçen NASA, istasyondaki astronotların hayatını tehlikeye atmamak adına acil durum protokolünü en üst seviyeden devreye soktu ve mürettebata tahliye uyarısı yaptı.
Mürettebat "güvenli liman" SpaceX kapsülüne sığındı
Verilen acil durum alarmının ardından istasyonda görev yapan yedi mürettebattan beşi, güvenlik gerekçesiyle "güvenli liman" olarak kabul edilen ve istasyona acil tahliyeler için kenetli halde bekleyen SpaceX Crew Dragon "Freedom" uzay aracının içine geçerek sığınağa çekildi. Astronotlar Jessica Meir, Jack Hathaway, Sophie Adenot, Chris Williams ve kozmonot Andrey Fedyaev olası bir ani basınç boşalmasına karşı kapsülde hazır bekletilirken, Rus kozmonotlar Sergey Kud-Sverchkov ve Sergey Mikaev ise sızıntıların kaynağını bulmak ve duruma müdahale etmek için istasyonda kalarak zamana karşı yarış başlattı.
İlk delik kapatıldı: Günlük hava kaybı bir kilogramı buldu
Rus uzay ajansı Roscosmos, panik havasını dağıtmak amacıyla yaptığı ilk açıklamada istasyon sistemlerinin kontrol altında olduğunu ve mürettebatın hayati bir tehlikesinin bulunmadığını duyurdu. Kozmonotların yoğun çabasıyla, tespit edilen iki kaçak noktasından ilki çift bileşenli özel bir sızdırmazlık bileşiği uygulanarak kısa sürede yamandı. Ancak bölmenin konik kısmında yer alan ikinci sızıntı noktasındaki onarım süreci daha karmaşık bir hal aldı. Hava kaybı oranının günde yaklaşık bir kilograma ulaştığını belirten NASA, Rus ekibin riskli bir yapısal kesim işlemi gerçekleştirerek derinlerdeki potansiyel kaynağa ulaşmaya çalıştığını, ancak daha fazla veri analizi ve hassas ölçüm yapılması amacıyla onarım çalışmalarına geçici olarak ara verildiğini bildirdi.
Kritik bekleyişin ardından hayat normale döndü
İkinci delikteki onarım çalışmalarına ara verilmesi ve basınç kaybının tehlikeli sınırın altına çekilmesiyle birlikte, yaklaşık iki saat boyunca SpaceX kapsülünde motorlar çalışır vaziyette bekleyen astronotlar için verilen alarm kaldırıldı. Kapsüldeki gergin bekleyiş sırasında Houston'daki kontrol merkeziyle astronotlar arasında operasyonu yumuşatmak adına esprili diyaloglar yaşanırken, istasyon içi canlı kameralar prosedür gereği mahremiyet gerekçesiyle geçici olarak kapatıldı. Tehlikenin şimdilik kontrol altına alınmasıyla birlikte mürettebat sığınaktan çıkarak istasyondaki rutin bilimsel çalışmalarına ve günlük yaşamına geri döndü.
2019'dan beri süren kronik çatlak sorunu
Uluslararası Uzay İstasyonu'nun kargo ve Soyuz mekiklerinin kenetlendiği Prichal ve arka tünel bölümlerindeki küçük hava sızıntıları aslında uzay dünyasının yabancı olduğu bir durum değil. Mühendisler, yaşlanan istasyonun bu metal gövde bölmesindeki mikro çatlakları ve basınç düşüşlerini 2019 yılından bu yana yakından takip ediyor. Hava kaybını en aza indirmek için bu bölme periyodik olarak istasyonun diğer yaşam alanlarından kapaklar vasıtasıyla izole ediliyor ve daha düşük basınçta tutuluyor. NASA ve Roscosmos, 2030'da görev süresi dolacak olan istasyonda kalıcı bir çözüm bulmak amacıyla sızıntıların kök nedenini belirlemek için uluslararası uzman komiteleriyle ortak çalışmalarını sürdürüyor.
