Kas sağlığı, yalnızca hareket kabiliyeti açısından değil, metabolik denge ve uzun yaşam bakımından da önemli bir gösterge olarak öne çıkıyor. Uluslararası uzmanlar, iskelet kaslarının kalitesinin değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kas kütlesinin tek başına yeterli bir sağlık ölçütü olmadığını vurguluyor. Kas gücü, denge, fiziksel fonksiyon ve kas içindeki yağ miktarı da genel sağlık tablosunu ortaya koyuyor.
KAS SAĞLIĞI NEDEN ÖNEMLİ?
Kinesiyologlar ve beslenme uzmanlarından oluşan uluslararası ekip, iskelet kaslarının metabolizmanın düzenlenmesi, bağışıklık fonksiyonları ve genel canlılık üzerindeki etkilerine dikkat çekti. Texas A&M Üniversitesinden uzun yaşam uzmanı Profesör Doktor Nicolaas Deutz, kas sağlığının değerlendirilmesinin tansiyon ölçümü kadar önemli olabileceğini ifade etti.
Deutz'a göre sağlıklı kaslar yalnızca güvenli hareket etmeyi sağlamıyor. Aynı zamanda kan şekeri için önemli bir depolama alanı görevi görüyor, metabolik aktivitenin korunmasına ve vücuttaki iltihaplanmanın azaltılmasına katkıda bulunuyor.
Kas sağlığı genç yaşlarda çoğunlukla kas kütlesiyle ilişkilendirilse de yaş ilerledikçe bu ölçüt tek başına yeterli olmuyor. Mass General Brigham'dan obezite tıbbı uzmanı Doktor Fatima Cody Stanford, kas sağlığının değerlendirilmesinde güç, denge, fiziksel fonksiyon, hareketlilik ve kas içindeki yağ miktarının da dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.
KAS KAYBINI ÖNLEMEK İÇİN NE YAPILMALI?
Kas sağlığı, özellikle tip 2 diyabet gibi metabolik hastalıkların önlenmesi ve sağlıklı yaşlanma açısından önem taşıyor. Kilo vermek amacıyla kullanılan GLP-1 grubu ilaçlar kan şekeri, tansiyon ve kalp damar sağlığı üzerinde olumlu etkiler gösterebilse de yağ dokusuyla birlikte iskelet kası gibi yağsız kütlelerde de kayba yol açabiliyor.
Doktor Stanford, kilo verme sürecinde kas fonksiyonlarının korunması için yeterli ve dengeli beslenmenin önemine dikkat çekiyor. Özellikle hızlı kilo verenlerin, ileri yaştaki bireylerin ve zayıf bünyeli kişilerin protein tüketimine, kas gücüne ve direnç egzersizlerine özen göstermesi gerekiyor.
Balık, tavuk ve diğer kümes hayvanları, yumurta, süt ürünleri, tofu, fasulye, mercimek ve kuruyemişler protein açısından öne çıkan besinler arasında yer alıyor. Uzmanlar, günlük protein ihtiyacı için vücut ağırlığının kilogramı başına 1,2 ila 1,6 gram aralığını öneriyor.
Kas gücünü korumak için mutlaka ağır ağırlıklarla çalışmak gerekmiyor. Profesör Deutz, vücut ağırlığıyla yapılan egzersizlerin, direnç bantlarının ve egzersiz makinelerinin de farklı kas gruplarını güçlendirmeye yardımcı olabileceğini belirtiyor.
KAS SAĞLIĞI HANGİ TESTLERLE ÖLÇÜLÜYOR?
Kas sağlığının değerlendirilmesinde yalnızca kas kuvvetine değil, gücü hızlı şekilde üretebilme kapasitesine de bakılıyor. Indiana Üniversitesinden Doçent Doktor Stephen J. Carter, kas gücünün yaşlanmayla birlikte kas kuvvetinden daha erken azaldığını ve günlük yaşam faaliyetleri açısından önemli olduğunu ifade ediyor.
Kas gücünü değerlendirmek için kullanılan yöntemlerden biri el sıkma testi. Dinamometre adı verilen cihazla yapılan ölçümde, 20 binden fazla yaşlı yetişkinin katıldığı bir araştırmada düşük el sıkma gücü erkeklerde 25,8 kilogramın, kadınlarda ise 15,8 kilogramın altındaki değerler olarak tanımlandı. Direnç antrenmanlarının bu değerlerin iyileştirilmesine katkı sağlayabildiği belirtildi.
Genel dayanıklılık ve hareket kabiliyetini değerlendirmek için altı dakikalık yürüyüş testi de kullanılıyor. Bu test, kalp ve akciğer kondisyonu hakkında bilgi veriyor. Süreli kalk ve yürü testi ise hareketliliği ve düşme riskini değerlendirmeye yardımcı oluyor.
Alt vücut gücünü ve dengeyi ölçmek için 30 saniyelik sandalyede oturup kalkma testi ile beş tekrarlı oturup kalkma testi uygulanabiliyor. Bu testlerde kişinin kollarından destek almadan hareketi tamamlaması isteniyor. Böylece kas kuvveti, denge ve fiziksel fonksiyon hakkında değerlendirme yapılabiliyor.
