apay zeka sektörünün öncü aktörlerinden Anthropic ile Washington arasındaki ipler koptu. Şirketin büyük umutlarla piyasaya sürdüğü en yeni ve en güçlü yapay zeka modelleri Claude Fable 5 ve Claude Mythos 5, ABD federal hükümetinin şok bir kararıyla küresel ölçekte erişime kapatıldı. Trump yönetiminin, "siber korsanlara ve kritik altyapılara yönelik tehdit" unsuru taşıdığı gerekçesiyle getirdiği ağır kısıtlamaların ardından Anthropic, hem ticari geleceğini hem de iç operasyonlarını kurtarabilmek için Beyaz Saray ve ilgili bakanlıkların kapısını çaldı.
"Kendi kodunuza erişemezsiniz": Yasak şirket çalışanlarını da vurdu
Ticaret Bakanı Howard Lutnick imzasıyla cuma günü öğleden sonra Anthropic’e tebliğ edilen ihracat kontrolü talimatı, benzeri görülmemiş bir kapsam barındırıyor. Alınan karar doğrultusunda; ABD içinde veya dışında bulunan, Anthropic’in kendi personeli de dahil olmak üzere tüm yabancı uyruklu kişilerin Fable 5 ve Mythos 5 modellerine erişimi tamamen durduruldu.
Bu durum, modellerin geliştirilmesinde bizzat rol oynayan ABD vatandaşı olmayan çok sayıda mühendis ve araştırmacının kendi sistemlerine erişim hakkını kaybetmesine yol açtı. Şirket, bu yasal zorunluluğa uymak adına sistem filtrelemesi yapmak yerine, dünya genelinde Fable 5 ve Mythos 5 modellerini tüm kullanıcılar için tamamen askıya alarak geçici olarak fişini çekti.
Pentagon ve Beyaz Saray neden korkuyor?
Federal ajanslar ve Pentagon yetkilileri, genel kullanıma açılmadan önce test ettikleri bu yeni nesil modellerin "çift yönlü riskler" barındırdığını savunuyor. Hükümetin yasak kararına gerekçe olarak şu endişeler öne çıkıyor:
-
Siber güvenlik açıkları: Modellerde keşfedilen dar kapsamlı bir "jailbreak" (güvenlik bariyerlerini aşma) yöntemiyle, siber korsanların küresel finans sistemi ve kritik altyapılardaki yazılım açıklarını kolayca tespit edebileceğinden korkuluyor.
-
Askeri ve savunma gerilimi: Pentagon ile Anthropic arasında, yapay zekanın tam otonom silahlarda kullanılması ve kitlelerin gözetlenmesi konularında daha önce de derin fikir ayrılıkları yaşanmıştı. Savunma Bakanlığı, şirketin askeri entegrasyona direnmesini bir "tedarik ve ulusal güvenlik riski" olarak tanımlamıştı.
Anthropic'ten sert tepki: "Gelişmiş yapay zeka tamamen durabilir"
Anthropic yönetimi, hükümetin bu ani kararına 700 kelimeyi aşan sert bir bildiriyle yanıt verdi. Bulunan küçük bir güvenlik açığının, yüz milyonlarca insanın kullandığı ticari bir modelin tamamen piyasadan toplatılması (recall) için geçerli bir sebep olamayacağını savunan şirket, şu uyarıda bulundu:
"Hükümetlerin güvensiz dağıtımları engelleme hakkı olmalıdır; ancak bu süreç şeffaf, adil, net ve teknik gerçeklere dayalı yürütülmelidir. Eğer bu katı standart tüm sektöre uygulanırsa, gelişmiş yapay zeka modellerinin piyasaya sürülmesi tamamen durma noktasına gelebilir."
Masada ne konuşuluyor?
Yapay zeka devinin Trump yönetimiyle başlattığı görüşmelerde, kısıtlamaların tamamen kaldırılmasından ziyade "kontrollü bir esnetme" formülü üzerinde duruluyor. Anthropic’in masaya getirdiği çözüm önerileri arasında; siber yeteneklerin daha sıkı denetlenmesi, yabancı personelin erişim izinlerinin projelere göre kademelendirilmesi ve modelin güvenlik duvarlarını güçlendirecek yeni "savunma derinliği" yamalarının (patch) federal kurullarla ortak incelenmesi yer alıyor. Senato'da başlayacak yeni istihbarat ve teknoloji onay süreçleri öncesinde, bu krizin nasıl çözüleceği teknoloji dünyası tarafından dikkatle takip ediliyor.
