Kentsel alanda "iklim dostu" dönüşüm
Amsterdam, 1 Mayıs tarihinden itibaren et ürünleri ile fosil yakıt kaynaklı mal ve hizmetlerin kamuya açık alanlardaki reklamlarını yasaklayan dünyadaki ilk başkent oldu. Uygulamanın başlamasıyla birlikte şehirdeki reklam panoları, tramvay durakları ve metro istasyonlarında bulunan burger, benzinli SUV araçlar ve düşük bütçeli uçak seferlerine ait görseller kaldırıldı. Bu reklam alanlarının yerini ise Rijksmuseum gibi ulusal kurumların duyuruları ve konser ilanları aldı.
Belediye yönetimi, bu radikal değişikliğin 2050 yılına kadar "karbon nötr" bir şehir olma hedefi ve yerel halkın et tüketimini yarıya indirme stratejisiyle doğrudan uyumlu olduğunu belirtti.
Siyasi perspektif: "Özgür seçim imkanı"
Karar, yerel siyasette geniş bir destek buldu. Sol Yeşil Parti temsilcisi Anneke Veenhoff, iklim politikalarını savunan bir belediyenin bu vizyonla çelişen ürünlerin reklamına izin vermesinin tutarsız bir yaklaşım olduğunu vurguladı. Hayvan Hakları Partisinden Anke Bakker ise uygulamanın bireysel özgürlükleri kısıtlamadığını, aksine büyük şirketlerin yarattığı tüketim baskısını azaltarak vatandaşlara "daha özgür seçim yapma imkanı" tanıdığını ifade etti.
Sektör temsilcilerinden tepki
Yasak kararı ticari sektörlerde farklı karşılandı. Hollanda Et Birliği, kararın tüketici davranışlarını yönlendirmek için "istenmeyen bir yol" olduğunu savunarak, etin temel besin maddeleri sağladığını ve erişilebilir kalması gerektiğini dile getirdi. Seyahat acenteleri ve tur operatörleri birliği ise uçak seyahati içeren tatil reklamlarının engellenmesinin şirketlerin ticari özgürlüğüne yönelik orantısız bir müdahale olduğunu savundu.
Küresel çapta yayılıyor
Amsterdam bu uygulamada yalnız değil. Kentin batısında bulunan Haarlem, 2022'de duyurduğu ve 2024'te yürürlüğe soktuğu et reklamı yasağıyla süreci başlatan ilk şehir olmuştu. Hollanda’da Utrecht ve Nijmegen gibi şehirler de benzer kısıtlamaları hayata geçirdi. Dünya genelinde ise Edinburgh, Sheffield, Stockholm ve Floransa gibi merkezler fosil yakıt reklamlarına karşı benzer adımlar atıyor. Uzmanlar, kamu alanındaki bu reklamların kaldırılmasının sosyal normları dönüştürücü gücü olduğunu belirtiyor. Örnek olarak, 2019 yılında Londra metrosunda uygulanan hazır gıda reklam yasağının, ilgili ürünlerin satış oranlarında düşüş sağladığı kaydediliyor.
