Eskişehir’in Beylikova ve Sivrihisar ilçelerinde bulunan nadir toprak elementleri sahasında yeni bir aşamaya geçilirken, bölgedeki 258 taşınmaz için alınan acele kamulaştırma kararı da tartışma konusu oldu.
YENİ Parti Eskişehir Milletvekili İbrahim Arslan, gelişmelerin ardından Enerji ve Tabii Kaynaklar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği, Tarım ve Orman ile Dışişleri Bakanlıklarına ayrı ayrı soru önergeleri verdi.
Arslan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına 258 taşınmazın neden acele kamulaştırma kapsamına alındığını sordu. Kamulaştırmadan kaç malik ve hak sahibinin etkileneceğinin ve mülkiyet haklarının nasıl korunacağının açıklanmasını istedi.
Pilot tesiste ne üretildi?
Beylikova’daki pilot tesisin ardından daha yüksek kapasiteli endüstriyel üretime geçilmesinin planlandığını belirten Arslan, pilot tesiste bugüne kadar gerçekleştirilen üretimin de açıklanmasını istedi.
Arslan, daha önceki soru önergelerine verilen yanıtlarda deneme üretimi amacıyla cevher çıkarıldığının belirtildiğini ancak kaç ton cevher çıkarıldığı, hangi elementlerden ne miktarda ürün elde edildiği ve üretilen ürünlerin nerede bulunduğuna ilişkin soruların karşılık bulmadığını ifade etti.
Yeni önergesinde bu konuları yeniden gündeme getiren Arslan, 2025 yılında “NTO Üretim Tesisi ve Altyapı Projelendirme Etüdü” için ayrılan 39 milyon liralık ödeneğin neden kullanılmadığını ve endüstriyel tesisin ne zaman faaliyete geçeceğini de sordu.
Tarım ve su kaynakları gündemde
Arslan, Tarım ve Orman Bakanlığına verdiği önergede ise kamulaştırma kapsamındaki taşınmazların tarım arazisi ve mera niteliğini gündeme getirdi.
Kaç üreticinin projeden etkileneceğini soran Arslan, tesisin ihtiyaç duyacağı suyun hangi kaynaktan karşılanacağını ve projenin yeraltı ve yüzey suları ile tarımsal sulamaya etkisinin ne olacağını da sordu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına yönelik önergesinde ise açık ocak, endüstriyel tesis ve atık barajının ÇED süreçlerini gündeme getiren Arslan, toryum ve diğer doğal radyoaktif maddelerden kaynaklanabilecek risklerin nasıl yönetileceğinin açıklanmasını istedi.
Yabancı ülkelerle yapılan görüşmeleri sordu
Dosyanın uluslararası boyutunu da Meclis gündemine taşıyan Arslan, Dışişleri Bakanlığına hangi ülkeler ve şirketlerle NTE teknolojisi konusunda görüşmeler yapıldığını sordu.
Görüşmelerin teknoloji transferinin yanı sıra lisans, finansman, ortak yatırım, ürün alımı veya uzun vadeli tedarik anlaşmalarını kapsayıp kapsamadığının açıklanmasını isteyen Arslan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki görüşmelerde Beylikova’daki NTE rezervlerinin gündeme gelip gelmediğini de sordu.
Arslan ayrıca herhangi bir yabancı devlet veya şirkete üretim, ürün teslimi ya da alım garantisi konusunda taahhütte bulunulup bulunulmadığının açıklanmasını istedi.
Arslan, Beylikova’daki rezervlerin nasıl değerlendirileceği konusunda yalnızca eleştiri getirmediklerini, NTE’lerin Türkiye’de işlenerek yüksek katma değerli ürünlere dönüştürülmesi gerektiğini savunan kanun teklifinin de TBMM’ye sunulduğunu belirtti.
Arslan, “Beylikova’daki nadir toprak elementleri yalnız Eskişehir’in değil, Türkiye’nin stratejik bir zenginliğidir. Bu kaynağın çıkarılmasına, işlenmesine ve ekonomiye kazandırılmasına karşı değiliz. Tam tersine; cevher olarak başka ülkelerin sanayisine gitmesini değil, Türkiye’de işlenmesini, ileri teknolojiye ve yüksek katma değere dönüşmesini istiyoruz” dedi.
Arslan, “Yeraltındaki madenimiz stratejikse, toprağımız da suyumuz da stratejiktir. Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığını savunurken Eskişehir’in toprağını, suyunu ve insanını da korumak zorundayız” ifadelerini kullandı.
