Zirve arkasında gizli karar: Çıkmaz aşılamadı
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un, geçen hafta Karadağ'da düzenlenen AB-Batı Balkanlar zirvesinde bir araya gelerek sorunlu projeyi masaya yatırdıkları öğrenildi. Savunma şirketleri arasındaki aylarca süren çıkmazı aşma umudu kalmadığı sonucuna varan Merz, Macron'a ortak savaş uçağı inşasını daha fazla sürdürmeme tavsiyesinde bulundu. Macron'un ofisinden yapılan açıklamada, Almanya ve İspanya'yı temsil eden Airbus ile Fransa'nın Dassault Aviation şirketlerinin anlaşmaya varamamış olmasından derin üzüntü duyulduğu ifade edildi.
Rusya tehdidinin arttığı dönemde kritik kırılma
Avrupa'nın en büyük savunma projesinin iptal edilmesi, Batılı askeri yetkililerin Rusya'dan gelen tehditlere karşı uyarılarını artırdığı ve ABD'nin Avrupa'ya "yeniden silahlanın" baskısı yaptığı kritik bir döneme denk geldi. Projeyi 2017 yılında Angela Merkel ile birlikte başlatan Macron, Franco-Alman savunma iş birliğini hâlâ bir zorunluluk olarak görse de yaşanan başarısızlık, Avrupa'nın askeri kapasitesini inşa etmedeki zorlukları gözler önüne serdi. Savunma uzmanı Douglas Barrie, gelişmeyi "Bu, Washington’a da Moskova’ya da verilecek ideal bir mesaj değil" sözleriyle yorumladı.
İtibarı kurtaracak sembolik formül aranıyor
İnsansız hava araçlarıyla desteklenen ve gizli bir "muharebe bulutu" ile birbirine bağlanan ana bir savaş uçağına odaklanan proje, teknik özellikler ve kontrol mekanizmaları üzerindeki çekişmeler nedeniyle tıkanmıştı. İki tarafın, Macron'un projenin tamamen öldüğünü ilan etmek zorunda kalmaması adına sembolik bir formül aradığı belirtiliyor. Buna göre ana uçaktan vazgeçilse de yüksek güvenlikli bağlantılardan oluşan "muharebe bulutu" gibi yan sistemler, Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) adı altında geliştirilmeye devam edecek.
Şirketlerin savaşı ve beklenti farkları
Geliştirme sürecinin kontrolü, fikri mülkiyet haklarına erişim ve uçaktan beklentilerin taban tabana zıt olması projeyi uçuruma sürükledi. Başbakan Merz, insanlı bir altıncı nesil savaş uçağının Almanya için mantıklı olup olmadığını sorgulayarak, ülkesinin uçak gemisine inebilecek nükleer kapasiteli bir uçağa ihtiyacı olmadığını belirtmişti. Almanya'daki IG Metall sendikası ise Dassault ve Airbus'ın eşit şartlarda çalışamayacağının uzun süredir belli olduğunu savunarak, kararı memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.
Tarih tekerrür etti: 1980'lerin gölgesi
Ana savaş uçağı projesindeki bu tarihi başarısızlık, Fransa'nın 1980'lerde Eurofighter projesinden çekilerek kendi uçağını üretme kararını hatırlattı. Savunma analisti Francis Tusa, projenin üç yıldır adeta yaşam destek ünitesine bağlı olarak can çekiştiğini ifade etti.
