Yeni bir bilimsel araştırma, yaz ve kış saati uygulamalarının sanılandan çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini ortaya koydu. Uzmanlara göre biyolojik saatin bozulması; depresyon, bipolar bozukluk ve anksiyete hastalarında atak riskini artırırken, intihar eğilimlerinde de yükselişe neden olabiliyor.
Bir saatlik değişim, haftalar süren etki bırakabiliyor
Brain Sciences dergisinde yayımlanan kapsamlı meta-analiz, mevsimsel saat değişikliklerinin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini mercek altına aldı. Yaklaşık 60 uluslararası çalışmanın incelendiği araştırmada, saatlerin yılda iki kez değiştirilmesinin insan beyninin doğal çalışma düzenini bozduğu belirtildi.
Araştırmayı yürüten ekipte yer alan Kavita Batra, "Saatleri bir gecede değiştiriyoruz ancak beyin buna aynı hızla uyum sağlayamıyor" değerlendirmesinde bulundu.
Depresyon ve bipolar hastaları daha fazla etkileniyor
Araştırmaya göre biyolojik saat olarak da bilinen sirkadiyen ritmin bozulması, özellikle ruhsal rahatsızlığı bulunan kişilerde ciddi sonuçlar doğuruyor.
Uzmanlar, depresyon ve anksiyete hastalarında kaygı düzeyinin yükseldiğini, bipolar bozukluğu olan kişilerde ise uyku düzenindeki değişimlerin manik atakları tetikleyebildiğini belirtiyor. Ayrıca dikkat eksikliği ve travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bireylerde odaklanma sorunlarının arttığı ifade ediliyor.
İntihar eğilimlerinde artış tespit edildi
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de saat değişimlerinden sonraki ilk haftalarda intihar eğilimi oranlarında istatistiksel yükseliş gözlenmesi oldu. Bilim insanları, uyku düzeninin bozulmasının duygusal denge üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu vurguluyor.
Biyolojik denge bozuluyor
Uzmanlara göre saat değişiklikleri, vücudun uyku hormonu olan melatonin ile stres hormonu kortizolün doğal döngüsünü etkiliyor. Bu durum uyku kalitesinde düşüşe, dikkat dağınıklığına ve duygu durum dalgalanmalarına yol açabiliyor.
Araştırmacılar, geçiş dönemlerinde uyku saatlerinin kademeli olarak değiştirilmesini, sabah saatlerinde doğal gün ışığına çıkılmasını ve risk grubundaki bireylerin daha yakından takip edilmesini öneriyor.
Kalıcı standart saat önerisi
Araştırmanın yazarlarından Elizabeth England-Kennedy, elde edilen bulguların kalıcı standart saat uygulamasını desteklediğini belirtti. Bilim insanlarına göre doğal sabah ışığıyla daha uyumlu olan standart saat sistemi, insan biyolojisi açısından kalıcı yaz saatine göre daha koruyucu bir yapı sunuyor.
