Sinsi belirtilerle ortaya çıkıyor
9-16 Mayıs Çölyak Farkındalığı Haftası kapsamında gündeme gelen hastalık, çoğu zaman farklı belirtilerle kendini gösterdiği için geç teşhis edilebiliyor. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Çocuk Gastroenterolojisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Necati Balamtekin, çölyağın toplumda her yüz kişiden birinde görüldüğünü belirterek; ishal, karın şişliği, büyüme geriliği, kansızlık, boy kısalığı, eklem ve karaciğer rahatsızlıklarının hastalığın işaretleri olabileceğini söyledi.
Tedavi edilmeyen çölyağın; kemik erimesi, kısırlık ve bazı kanser türlerine kadar uzanan ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulunuldu.
“Glutensiz beslenme tercih değil zorunluluk”
Son yıllarda popüler hale gelen glutensiz diyetin çölyak hastaları için bir yaşam tarzı değil, zorunlu bir tedavi yöntemi olduğunun altı çizildi. Prof. Dr. Balamtekin, bilimsel olarak kanıtlanmış tek tedavinin glutensiz diyet olduğunu vurgulayarak, sahte tedavi yöntemleriyle umut tacirliği yapan kişilere karşı vatandaşların dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Uzmanlar, özellikle teşhis almadan glutensiz diyete başlanmasının yanlış sonuçlar doğurabileceğini belirterek, vatandaşların mutlaka uzman kontrolünden geçmesi gerektiğini ifade etti.
En büyük tehlike: Çapraz bulaş
Ankara’daki Çölyak Derneği Başkanı Şebnem Ercebeci Çınar ise çölyaklı bireylerin günlük yaşamda yaşadığı zorluklara dikkat çekti. Çınar’a göre en büyük risklerden biri “çapraz bulaş” olarak adlandırılan durum.
Çölyaklı bireyler için aynı bıçak, tahta kaşık ya da kesme tahtasının kullanılması bile ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Çınar, “Bizim için bir lokma gluten kaçağı, bir yudum çamaşır suyu içmeye eşdeğer” sözleriyle tehlikenin boyutunu anlattı.
“Bir lokmadan bir şey olmaz” baskısı yoruyor
Çölyaklı bireyler yalnızca sağlık sorunlarıyla değil, sosyal baskılarla da mücadele ediyor. Özellikle toplumsal ikram kültürü nedeniyle “Bir lokmadan ne olur?” şeklindeki ısrarların hastalar üzerinde ciddi psikolojik baskı oluşturduğu belirtiliyor.
Restoran ve kafelerde glutensiz ürün eksikliği de hastaların günlük yaşamını zorlaştıran en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.
Okullarda özel bilinç zinciri kuruluyor
Çocuk hastalar için en hassas alanlardan biri de okullar. Dernekler, öğretmenlerden kantin görevlilerine kadar herkesin çölyak konusunda bilinçlendirilmesi için özel çalışmalar yürütüyor.
Doğum günü kutlamaları ve okul etkinliklerinde çölyaklı çocukların dışlanmaması için ailelerle koordinasyon sağlanırken, kantinlerde glutensiz ürün bulundurulmasının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
22 yıllık mücadeleyle önemli kazanımlar elde edildi
2004 yılından bu yana faaliyet gösteren Ankara’daki Çölyak Derneği’nin çalışmalarıyla çölyak hastalığı Milli Eğitim müfredatına girerken, askerlik süreçlerinde yaşanan bazı sorunların da çözüme kavuştuğu belirtildi.
Dernek yetkilileri, toplumun çölyaklı bireyleri anlaması ve günlük yaşamı kolaylaştıracak adımlar atması gerektiğini vurgularken, glutensiz ürünlerin daha ulaşılabilir ve uygun fiyatlı hale getirilmesi çağrısında bulundu.
SGK’dan aylık destek ödemesi
Sosyal Güvenlik Kurumu da çölyak hastalarına glutensiz beslenme desteği kapsamında düzenli ödeme yapıyor. Güncel destek tutarları yaş gruplarına göre şu şekilde açıklandı:
0-5 yaş için 447,82 TL, 5-15 yaş için 682,50 TL, 15 yaş üstü için ise 618,46 TL ödeme gerçekleştiriliyor.
