EMED Başkanı Nazlı Tetik, tartışmanın yalnızca emeklilik şartlarının değişmesiyle sınırlı olmadığını belirterek, engelli bireylerin devlete duyduğu güvenin ve geleceğe yönelik beklentilerinin de etkilendiğini söyledi.
“Bir gün önce emekli olunabiliyordu”
EMED, 14 Ocak 2025 tarihinde yürürlükte olan sistem kapsamında emekli olabilecek bir vatandaşın, 15 Ocak 2025’te yürürlüğe giren yeni sistem nedeniyle aynı sağlık durumuna rağmen emekli olamayabildiğini belirtti.
Tetik, “Bir gün önce aynı şartlarla emekli olunabiliyorken bir gün sonra aynı sağlık durumuna sahip vatandaşın farklı bir değerlendirmeye tabi tutulması toplumda ciddi bir adalet tartışması yaratıyor” dedi.
Emeklilik değerlendirme sistemi değişti
Dernek, kamuoyunda değişikliğin çoğunlukla yaş veya prim şartlarındaki değişiklik olarak değerlendirildiğini ancak asıl değişikliğin emeklilik değerlendirme yönteminde yaşandığını belirtti.
Yaklaşık 45 yıl boyunca uygulanan vergi indirimi esaslı sistemde vatandaşların, devlet tarafından yetkilendirilen hastanelerden aldıkları raporlar üzerinden emeklilik planlaması yaptığını ifade eden EMED, 7538 sayılı Kanun sonrasında ise değerlendirme yönteminin değiştiğini ve SGK Sağlık Kurulu’nun çalışma gücü kaybı esaslı incelemelerinin öne çıktığını aktardı.
Dernek, yeni sistemin vatandaşlar açısından öngörülebilirliği azalttığını savundu.
“45 yıllık sistemde neden geçiş yapılmadı?”
EMED, geçmişte yapılan sosyal güvenlik reformlarında geçiş hükümlerinin uygulandığını hatırlatarak, engelli emekliliğindeki değişiklikte mevcut sigortalıları koruyacak bir geçiş düzenlemesinin bulunmamasını eleştirdi.
Tetik, 2003 yılında emeklilik şartlarında yaklaşık 400 günlük prim artışı için dahi 5 kademeli geçiş sistemi getirildiğini belirterek, “2003 yılında yalnızca 400 günlük prim artışı için bile sigortalıları koruyan kademeli geçiş sistemi getirildi. Buna karşılık 2025 yılında engelli emekliliğinin temel değerlendirme sistemi değiştirildi ancak mevcut sigortalılar için herhangi bir geçiş düzenlemesi yapılmadı. İnsanlar haklı olarak bunun nedenini soruyor” ifadelerini kullandı.
“Ret oranı yüzde 97’ye ulaştı”
EMED tarafından gerçekleştirilen anket çalışmalarında engelli emekliliği başvurularında ret oranının yüzde 97 seviyesine ulaştığı ileri sürüldü.
Dernek, bu oranın engelli bireyler arasında ciddi bir güvensizlik oluşturduğunu belirtti. Tetik, “İnsanlar artık yalnızca emekliliği değil, başvuru yapıp yapmamayı bile sorguluyor” dedi.
Yaşanan belirsizliğin kişilerin gelecek planlamasını da zorlaştırdığını ifade eden Tetik, emeklilik beklentisiyle yapılan ekonomik planların ve aile bütçelerinin yeniden gözden geçirilmek zorunda kaldığını söyledi.
Gözler Anayasa Mahkemesi’nde
EMED, engelli emekliliğiyle ilgili Anayasa Mahkemesi’nde bulunan E.2025/78 sayılı dosyaya ilişkin kararın yaklaşık 18 aydır beklediğini belirtti.
Binlerce engelli vatandaşın Anayasa Mahkemesi’nden çıkacak kararı beklediğini ifade eden Tetik, “Bu süreçte insanların hayatları beklemiyor. Emekliliği reddedilen, sonucu bekleyen veya emekliliğine yaklaşan binlerce vatandaş bulunuyor. Kararın gecikmesi belirsizliği de büyütüyor” diye konuştu.
“Yeni bir hak talep etmiyoruz”
EMED Başkanı Nazlı Tetik, taleplerinin yeni bir hak elde etmek olmadığını, daha önce yürürlükte bulunan kurallara göre çalışma hayatını sürdüren ve prim ödeyen vatandaşların beklentilerinin korunması olduğunu söyledi.
Tetik, “Biz yeni bir hak talep etmiyoruz. Yıllarca yürürlükte olan kurallara göre çalışan, prim ödeyen ve geleceğini buna göre planlayan insanların haklı beklentilerinin korunmasını istiyoruz. Sosyal güvenlik sisteminin temelinde güven vardır. Vatandaş devletin koyduğu kurala güvenebilmelidir” ifadelerini kullandı.
