NASA'NIN MİNYATÜR İNSAN BEYİNLERİ UZAY İSTASYONUNA ULAŞTI
NASA'nın uzay ortamının insan beyni üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla hazırladığı minyatür insan beyni modelleri, SpaceX'in 35. Ticari İkmal Hizmetleri görevi kapsamında Uluslararası Uzay İstasyonu'na (UUİ) ulaştı. Laboratuvarda yetiştirilen üç boyutlu modellerle mikro yerçekimi ve radyasyonun beyin hücrelerinde meydana getirdiği değişiklikler incelenecek.
SpaceX CRS-35 görevi kapsamında Florida'daki Cape Canaveral'dan fırlatılan Dragon kapsülü, 15 Ekim'de Türkiye saatiyle 18.00'de uzay istasyonuna kenetlendi. Kapsüpte, sinir dokusu içeren ve miBrains adı verilen minyatür insan beyni modellerinin de aralarında bulunduğu yaklaşık 2 bin 860 kilogram malzeme taşındı.
MİNYATÜR BEYİN MODELLERİ BEŞ HAFTA UZAYDA KALACAK
NASA'nın deneyinde kullanılan miBrains modellerinin yaklaşık beş hafta boyunca yörüngede tutulması planlanıyor. Araştırmacılar, uzay ortamında bulunan örnekleri Dünya'da aynı koşullarda muhafaza edilen eşdeğerleriyle karşılaştırarak kısa süreli uzay uçuşunun beyin hücreleri üzerindeki etkilerini belirlemeye çalışacak.
Çalışmada özellikle mikro yerçekimi ve radyasyonun hücresel ve genetik düzeyde yol açabileceği değişikliklere odaklanılacak. Elde edilecek bulguların, insan yaşlanması ve nörolojik hastalıklarla ilişkili biyolojik süreçlerin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
UZUN SÜRELİ UZAY YOLCULUKLARINA IŞIK TUTACAK
Araştırmanın, Ay'a ve Mars'a yönelik görevler başta olmak üzere uzun süreli uzay yolculuklarında astronotların beyin sağlığını korumaya yönelik yöntemlerin geliştirilmesine yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.
Uzun süre uzayda kalan astronotlarda kas kaybı, kemik yoğunluğunda azalma, görme değişiklikleri ve vücut sıvılarının dağılımında farklılıklar gibi çeşitli fiziksel etkiler gözlemleniyor. Minyatür beyin modelleriyle yürütülen deneyin, uzay koşullarının sinir sistemi üzerindeki etkilerinin daha ayrıntılı incelenmesine olanak sağlaması amaçlanıyor.
UZAYDA BİTKİ HASTALIKLARI DA İNCELENECEK
SpaceX CRS-35 görevi kapsamında mikro yerçekiminin bitki hastalıklarının gelişimi üzerindeki etkilerini araştıran bir deney de gerçekleştirilecek. Çalışmayla, uzay koşullarının bitkilerde hastalık oluşumunu ve gelişimini nasıl etkilediğinin belirlenmesi hedefleniyor.
Uzayda bitki yetiştirilmesi, uzun süreli insanlı görevlerde astronotlara besin sağlanması açısından önem taşıyor. Bitkiler ayrıca karbondioksiti emip oksijen üretmeleri nedeniyle yaşam destek sistemlerine katkıda bulunabiliyor.
Araştırmacılar, deney sonuçlarının hastalıklara daha dirençli bitki türlerinin geliştirilmesine yardımcı olmasını umuyor. Uzayda kullanılan deney örneklerinin ise kasım ayının ortasında Kaliforniya açıklarına iniş yapması planlanan kapsülle Dünya'ya geri getirilmesi bekleniyor.
