Dünya genelinde piyasaları ve jeopolitik dengeleri sarsan ABD-İran geriliminde tarihi bir dönüm noktasına gelindi. ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray’da düzenlediği basın toplantısında, İran yönetimiyle savaşı sonlandıracak büyük bir anlaşmaya vardıklarını açıkladı. Anlaşmanın belgelerinin neredeyse hazır olduğunu belirten Trump, önümüzdeki birkaç gün içinde Avrupa’da resmi bir imza töreni düzenleneceğini ve ABD’yi Başkan Yardımcısı JD Vance’in temsil edeceğini duyurdu. Haber akışıyla birlikte küresel borsalar hızla yükselişe geçerken, petrol fiyatlarında sert düşüşler yaşandı.
"Erdoğan harikaydı, tüm Orta Doğu mutlu"
Sürecin diplomatik ayağına ilişkin bilgi veren Trump, bölge liderleriyle yoğun bir telefon trafiği yürüttüğünü aktardı. İsrail Başbakanı Netanyahu’nun yanı sıra Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Kuveyt liderleriyle görüştüğünü belirten ABD Başkanı, Türkiye’nin rolüne de ayrı bir parantez açtı. Trump, "Türkiye ile de görüşeceğiz. Cumhurbaşkanı Erdoğan harikaydı. Ve bu gerçekten harika bir gelişme. Pakistan da muhteşemdi. Bütün Orta Doğu, hatta Orta Doğu’nun ötesindeki yerler de mutlu" ifadelerini kullandı.
"Radarlarını bombaladık, geceleri gemileri gizlice geçirdik"
Hürmüz Boğazı’ndaki abluka sürecine dair çarpıcı askeri detaylar paylaşan Trump, ABD’nin son bir aydır İran’ın ruhu duymadan boğazdan dev gemiler geçirdiğini itiraf etti. Medyanın ve kamuoyunun bunu fark edemediğini söyleyen Trump, operasyonun arka planını şu sözlerle anlattı:
"Işıkları kapattılar. Biz de radarlarını ve her şeylerini bombaladık. Böylece neler olduğunu göremediler. Son bir ay boyunca geceleri büyük gemileri sessizce geçirdik. Bazı geceler 25, bazı geceler 15 gemi geçirdik ve yüz milyonlarca varil petrol taşındı. Anlaşma imzalandığı anda bu durum resmiyet kazanacak ve boğazlar tamamen açılacak."
"Dayanılamayacak kadar ağır darbe aldılar"
Daha önceki müzakerelerin başarısız olduğu, bu kez neyin değiştiği yönündeki soruyu yanıtlayan Trump, askeri baskının sonuç verdiğini savundu. İran’ın ilk lider kadrosunun etkisiz hale getirildiğini, yeni gelen ikinci kademenin ise daha makul olduğunu ileri süren Trump, şu iddialarda bulundu:
"Çünkü çok ağır darbe aldılar. Dayanılamayacak kadar ağır darbe aldılar. Son üç gündür onları çok sert vuruyorduk. Bu gece daha da sert vuracağımızı biliyorlardı. Donanmaları, hava kuvvetleri, herhangi bir tespit sistemleri kalmadı; hiçbir şeyleri yok. Anlaşmayı benim istediğimden çok daha fazla istiyorlar. Bu durum İran için de iyi olacak, ülkelerini yeniden inşa edebilecekler."
Kırmızı çizgi: Asla nükleer silah olmayacak
Anlaşmanın kendisi için en kritik maddesinin nükleer kararlılık olduğunu vurgulayan Trump, İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney’in de şartları onayladığını belirtti. İran'ın nükleer malzemelerinin halihazırda dağların altına gömülü olduğunu ve kimsenin bunlara yaklaşamadığını ifade eden Trump, "İran’ın asla nükleer silaha sahip olmayacağına dair net bir taahhüt aldık. Satın da alamayacaklar. Bütün bu savaşın ve sürecin temel amacı buydu" dedi. Anlaşmayla birlikte İran'a yönelik ablukanın da kalkacağını ekledi.
Petrol ve gübre fiyatları düşecek, çiftçiye müjde
Savaş döneminde artan maliyetler nedeniyle zor günler geçiren Amerikalı çiftçilere de değinen Trump, gübre ve yakıt fiyatlarının 4-5 ay öncesine göre çok daha düşük seviyelere gerileyeceğini müjdeledi. Savaş maliyetlerinin petrol ticaretiyle fazlasıyla çıkarılacağını söyleyen Trump, "Venezuela operasyonu bu anlamda olağanüstüydü, İran konusu da öyle olacak. Savaşın getirdiği gübre krizi nedeniyle çiftçilerimize bir federal yardım sağlamayı şu an değerlendiriyorum" diyerek konuşmasını sonlandırdı.
