Ortadoğu'daki askeri ve siyasi gerilim, dünya deniz ticaretinin ana damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nı işlevsiz hale getirdi. Bu durumun doğal bir sonucu olarak küresel ticaret rotaları köklü bir değişim sürecine girdi. Panama Kanalı Otoritesi (ACP) Finans Direktörü Victor Vial, kanaldan geçen gemi sayısında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 300 adetlik bir artış yaşandığını belirterek, Ortadoğu'daki durum çözülene kadar bu yoğunluğun artarak devam etmesini beklediklerini açıkladı.
Geçiş maliyetlerinde astronomik artış
Hürmüz'den kaçan gemilerin Panama'ya yığılması, kanal geçiş maliyetlerini rekor seviyelere taşıdı. Normal şartlarda bir geminin geçişi tipine göre 300.000 ile 400.000 dolar arasında değişirken, yoğunluk nedeniyle "sıra dışı" ödemeler gündeme geldi. Rezervasyonu olmayan gemilerin katıldığı açık artırmalarda, son dakika geçiş hakkı için 425.000 dolar ek ücretler ödeniyor. Özellikle acil teslimat yapması gereken akaryakıt tankerlerinin, normal ücrete ek olarak 4 milyon dolara varan astronomik bedelleri gözden çıkardığı bildirildi.
Hürmüz'de "İkili Abluka" çıkmazı
Trafiğin Panama'ya kaymasındaki en büyük etken, Hürmüz Boğazı'nda yaşanan çift taraflı engelleme süreci oldu. ABD ve İsrail'in operasyonlarına karşılık İran'ın boğazı kapatmasıyla başlayan sürece, ABD Donanması'nın nisan ortasından bu yana İran limanlarına uyguladığı kendi ablukası eklendi. Küresel enerji ticaretinin %25'inin geçtiği bu stratejik koridorun tamamen kapanması, enerji piyasalarında deprem etkisi yarattı.
Petrol fiyatları 100 doları aştı
Boğazın kapanması ve tedarik zincirindeki aksamalar, dünya genelinde petrol fiyatlarının varil başına 107 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Enerji uzmanları ve askeri analistler, boğazın bugün açılsa dahi döşenen mayınların temizlenmesinin aylar sürebileceği uyarısında bulunuyor. Bu öngörü, Panama Kanalı üzerindeki operasyonel yükün ve maliyetlerin uzun bir süre daha yüksek kalacağına işaret ediyor.
Tedarik zinciri alarm veriyor
Küresel ticaret gemilerinin İran kıyılarındaki riskli bölgelerden kaçınarak yolu uzatması, sadece maliyetleri değil teslimat sürelerini de etkiliyor. Panama Kanalı'ndaki aşırı yoğunluğun yönetilmesi için ACP yeni önlemler üzerinde çalışırken, dünya genelindeki lojistik firmaları artan akaryakıt ve geçiş maliyetlerinin nihai tüketici fiyatlarına yansıması konusunda endişelerini dile getiriyor.
