Türkiye'de yetişkin nüfusta diyabet görülme sıklığı yüzde 20'ye ulaştı. Acıbadem Eskişehir Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Deniz Gökalp, ülkede yaklaşık 10 milyon yetişkinin diyabetle yaşadığını, her 3 diyabetli yetişkinden birinin ise hastalığının farkında olmadığını belirtti.
Yalnızca kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı kalmayan diyabet; kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi üzerinde de ciddi etkiler oluşturabiliyor. Hastalığın yaygınlığına dikkat çeken Prof. Dr. Gökalp, 15 yıl önce yetişkinlerde diyabet görülme sıklığının yaklaşık yüzde 14 olduğunu, günümüzde bu oranın yüzde 20'ye yükseldiğini ifade etti.
Uluslararası Diyabet Federasyonu verilerine göre dünya genelinde yaklaşık 600 milyon kişi diyabetle yaşıyor. Gökalp, küresel ölçekte her 10 yetişkinden birinin diyabetli olduğunu ve hastalık nedeniyle her 6 saniyede bir kişinin hayatını kaybettiğini aktardı. Diyabetli bireylerin yaklaşık yüzde 75'inin düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşadığına da dikkat çekti.
FAZLA KİLO VE HAREKETSİZLİK RİSKİ ARTIRIYOR
Diyabetin farklı mekanizmalarla ortaya çıktığını belirten Prof. Dr. Gökalp, Tip 1 diyabette bağışıklık sisteminin pankreastaki insülin üreten beta hücrelerine zarar vermesi sonucu insülin eksikliği geliştiğini anlattı. Tip 2 diyabetin ise insülin direnci veya pankreasın yeterli insülin salgılayamaması nedeniyle ortaya çıktığını söyledi.
Özellikle Tip 2 diyabet açısından fazla kilo ve obezitenin önemli risk faktörleri arasında bulunduğunu belirten Gökalp, karın çevresindeki yağlanma, fiziksel hareketsizlik, ilerleyen yaş, ailede diyabet öyküsü ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarının da hastalık riskini artırabildiğini kaydetti.
DİYABET TEDAVİSİ KİŞİYE ÖZEL PLANLANIYOR
Diyabet tedavisinde artık yalnızca kan şekeri değerlerinin dikkate alınmadığını vurgulayan Prof. Dr. Gökalp, hastanın eşlik eden sağlık sorunlarına göre kişiselleştirilmiş tedavi yöntemlerinin tercih edildiğini belirtti. Tedavi planında kalp hastalığı, fazla kilo veya obezite durumu ile böbrek ve karaciğer fonksiyonlarının değerlendirildiğini ifade etti.
Son yıllarda geliştirilen SGLT2 inhibitörleri ve GLP-1 analoglarının uygun hastalarda öne çıktığını aktaran Gökalp, bu ilaçların kan şekeri kontrolünün yanı sıra kilo yönetimi ve kalp damar sağlığı açısından da faydalar sağlayabildiğini söyledi.
YAPAY PANKREAS İNSÜLİN SALGILAMA İŞLEVİNİ TAKLİT EDİYOR
Özellikle Tip 1 diyabet tedavisinde kullanılan ve yapay pankreas olarak bilinen sistemin gerçek bir organ olmadığını belirten Gökalp, bu teknolojinin pankreasın insülin salgılama işlevini taklit edecek şekilde tasarlandığını anlattı.
Sistemin deri altına insülin veren bir pompa, glukoz seviyesini ölçen bir sensör ve gerekli insülin miktarını hesaplayan yazılımdan oluştuğunu kaydeden Gökalp, kan şekeri düzeyine göre uygun miktarda insülin verilmesine yardımcı olduğunu ifade etti.
GLUKOZ DEĞERLERİ TELEFONDAN TAKİP EDİLEBİLİYOR
Diyabet takibindeki önemli gelişmelerden birinin sürekli glukoz izleme sistemleri olduğunu belirten Prof. Dr. Gökalp, bu teknoloji sayesinde hastaların glukoz seviyelerini gün boyunca takip edebildiğini söyledi.
Kola takılan ve cilt altına uzanan küçük bir sensör aracılığıyla glukoz değerlerinin düzenli aralıklarla ölçülerek kaydedildiğini aktaran Gökalp, hastaların bu verileri cep telefonlarından izleyebildiğini belirtti.
Bu sistemlerin günlük takibi kolaylaştırdığını ancak her durumda parmak ucundan ölçüm ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmadığını vurgulayan Gökalp, takip ve tedavi yöntemlerinin diyabetin türüne, hastanın yaşına ve bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerektiğini kaydetti.
