Bilim insanları, hangi deneyimlerin kalıcı anılara dönüşeceğini belirlemeye yardımcı olan beyin aktivitesini ortaya çıkardı. Cedars-Sinai Sağlık Bilimleri Üniversitesinde yürütülen ve Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırma, geleneksel olarak korku ve duygularla ilişkilendirilen amigdalanın hafıza oluşumunda da önemli rol oynadığını gösterdi. Bulgulara göre bu bölgedeki özelleşmiş nöronların aktivitesi, kişinin ilk kez gördüğü bir görüntüyü daha sonra hatırlayıp hatırlamayacağını öngörebiliyor.
Beyin gün boyunca çok sayıda görüntü ve deneyimi işlerken bunların yalnızca bir bölümünü uzun süreli hafızaya aktarıyor. Yeni araştırma, bu seçim sürecinde amigdaladaki belirli sinir hücrelerinin etkili olduğunu ve bu etkinin yalnızca duygusal açıdan önemli deneyimlerle sınırlı kalmadığını ortaya koydu.
AMİGDALA HANGİ ANILARIN KALICI OLACAĞINI ETKİLİYOR
Temporal lobun derinliklerinde bulunan amigdala, özellikle korkunun işlenmesi başta olmak üzere duygusal ve sosyal davranışlardaki rolüyle biliniyor. Hafızaya katkısının ise bugüne kadar daha çok duygusal açıdan önemli deneyimlerle bağlantılı olduğu düşünülüyordu.
Araştırmacılar, yüzler, hayvanlar ve manzaralar gibi belirli görüntü kategorilerine daha güçlü tepki veren nöronlar tespit etti. Bu hücrelerin tercih ettikleri kategorideki görüntülere verdiği tepki arttıkça, katılımcıların söz konusu görüntüleri daha sonra hatırlama olasılığının da yükseldiği görüldü.
Çalışmada yer alan Dr. Ueli Rutishauser, amigdaladaki belirli nöron türlerinin aktivitesinin, bir görüntü ilk kez görüldüğü sırada o görüntünün ilerleyen saatlerde hatırlanıp hatırlanmayacağını öngördüğünü belirtti.
112 HASTANIN BEYİN AKTİVİTESİ İNCELENDİ
Araştırmada, epilepsi nöbetlerinin izlenmesi amacıyla beyinlerine elektrot yerleştirilen 112 hastadan elde edilen veriler kullanıldı. Katılımcılar daha önce karşılaşmadıkları görüntülere bakarken elektrotlar aracılığıyla tek tek nöronların elektriksel aktiviteleri kaydedildi.
Aynı günün ilerleyen saatlerinde hastalardan gördükleri görüntüleri hatırlamaları istendi. Araştırmacılar, hafıza performansını önceki sinirsel kayıtlarla karşılaştırarak başarılı hatırlamayla bağlantılı amigdala aktivite örüntülerini belirledi. Elde edilen bulguların iki ayrı veri setinde de tekrarlanması, nöron aktivitesi ile hafıza oluşumu arasındaki ilişkiye dair kanıtları güçlendirdi.
Çalışmanın başyazarlığını Dr. Jiayang Xiao üstlendi. Geniş kapsamlı nöron kayıtları, Cedars-Sinai öncülüğündeki çok kurumlu araştırma konsorsiyumu tarafından bir araya getirildi. Araştırma, ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin (NIH) BRAIN girişimi tarafından desteklendi.
NIH program yetkilisi Dr. Mauricio Rangel-Gomez, çalışmanın insan amigdalasının hangi deneyimlerin kalıcı anılara dönüşeceğini belirlemedeki rolüne ilişkin önemli bulgular sunduğunu ifade etti.
ALZHEIMER TEDAVİSİ İÇİN YENİ BİR HEDEF OLABİLİR
Araştırma sonuçları, amigdala faaliyetlerindeki bozulmaların bazı nörolojik hastalıklarda görülen hafıza sorunlarına katkıda bulunabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Ancak nöron tepkileri ile daha sonraki hatırlama arasında ilişki saptanmış olması, bu tepkilerin değiştirilmesinin hafızayı iyileştireceğini henüz kanıtlamıyor. Bunun için yeni araştırmalara ihtiyaç duyuluyor.
Dr. Ueli Rutishauser, Alzheimer hastalığı ve temporal lob epilepsisi gibi rahatsızlıklarda görülen hafıza kayıplarının kısmen amigdala içindeki süreçlerde yaşanan bozulmalardan kaynaklanabileceğini değerlendirdi. Rutishauser, bu nedenle amigdalanın nöromodülasyon veya hücresel tedavi yöntemleri açısından yeni bir hedef olabileceğini belirtti.
Araştırmacılar şimdi aynı hafıza seçme mekanizmasının görsel bilgilerin dışında sesler ve kokular için de geçerli olup olmadığını incelemeyi planlıyor. Mevcut çalışma yalnızca görsel uyaranlara odaklanırken gelecekteki araştırmaların farklı duyuların kalıcı anılara dönüşme sürecindeki rolünü ortaya koyması hedefleniyor.
