Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin 2027 yılı için hazırladığı 18 milyar 600 milyon liralık bütçe, mecliste tartışıldı. AK Parti bütçeyi gerçekçi bulmadı. Başkan Ayşe Ünlüce ise bütün zorluklara rağmen hizmetlerin süreceğini söyledi.
Ancak tartışmanın asıl konusu, hangi siyasi grubun daha haklı olduğu değil. 18,6 milyar liralık bütçe Eskişehir'e ne kazandıracak? Çünkü bütçe, yalnızca gelir ve gider rakamlarının sıralandığı bir belge değildir. Bir kentin önceliklerini, geleceğe ilişkin hedeflerini ve yönetim anlayışını ortaya koyar.
DEPREM GERÇEĞİ
18 milyar 600 milyon liralık gider bütçesinin 4 milyar 800 milyon lirası yatırımlara ayrılmış. Geçen yılın yatırım ödeneğine göre 2 milyar 100 milyon liralık artış var. Ulaşım, yol yapımı ve kentsel dönüşüm konularını ön plana çıkıyor. Kentsel dönüşüm ödeneğinin 472 milyon liradan 976 milyon liraya çıkarılması olumlu bir gelişme olarak görmek gerekiyor. Gündoğdu 1 ve Gündoğdu 2 projelerinin etaplar halinde sürdürülmesi planlanıyor.
Ancak Eskişehir'in kentsel dönüşüm meselesi yalnızca iki bölgedeki çalışmalarla sınırlı değildir. Deprem gerçeği ortada. Kentin yapı stoku, riskli bölgeleri ve dönüşüm bekleyen mahalleleri düşünüldüğünde ayrılan kaynağın ne kadar yeterli olduğu da tartışılmalıdır.
NE ZAMAN TAMAMLANACAK?
Ulaşım için yaklaşık 3 milyar 895 milyon, yol yapım ve bakım çalışmaları için 2 milyar 282 milyon lira ayrılıyor. Kentte 19 kilometre yolun açılması, genişletilmesi veya yenilenmesi, 6 kilometre korumalı toplu taşıma hattı oluşturulması hedefleniyor. Önemli hedefler konulmuş. Fakat Eskişehirliler artık yalnızca yatırım açıklamalarını değil, bu yatırımların ne zaman tamamlanacağını ve günlük yaşamlarına nasıl yansıyacağını görmek istiyor.
KAYNAKLARIN DOĞRU KULLANIMI
Bütçenin en önemli sınavı bence, kaynakların doğru kullanılmasıdır. AK Parti Grubu'nun dikkat çektiği konulardan biri belediye şirketlerine aktarılan kaynaklar olduğu anlaşıldı. 2026 yılında belediye şirketlerine 730 milyon lira nakit, 550 milyon lira ayni olmak üzere toplam 1 milyar 280 milyon liralık sermaye aktarılması, üzerinde durulması gereken bir konudur.
ŞEFFAFLIK OLMALI
Belediye şirketleri elbette kamusal hizmetlerin yerine getirilmesinde önemli görevler üstlenebilir. Her şirketin yalnızca kâr etmesi beklenemez. Ancak kamu kaynaklarının kullanıldığı bu kuruluşların mali yapıları, gelirleri, giderleri ve verimlilikleri şeffaf biçimde ortaya konulmalıdır.
Bir belediye şirketi sürekli belediyeden kaynak bekliyorsa bunun nedenleri açıklanmalıdır. Bunlar siyasi tartışma değil, kamu yönetiminin gereğidir.
GELİR ÖNEMLİ BİR KONUDUR
Bir diğer önemli konu da bütçenin gelir tarafını oluşturur. 2027 yılı için 17 milyar 500 milyon lira gelir öngörülürken 1 milyar 100 milyon liralık farkın net borçlanmayla karşılanması planlanıyor. Üstelik gelirlerin yüzde 86'sının merkezi yönetimden gelen vergi paylarına dayanması, belediyenin kendi gelir kaynaklarını geliştirme ihtiyacını ortaya koyuyor.
KAYNAK ORTAYA ÇIKARILMALIDIR
Yerel yönetimlerin merkezi bütçeden aldıkları paylar önemlidir. Ancak bir kentin mali gücü yalnızca bu kaynaklara bağlı kalmamalıdır. Üretim, istihdam, yerel ekonomik faaliyetler ve sürdürülebilir gelir kaynakları da belediyecilik anlayışının parçası olmalıdır.Sosyal belediyecilik ile gelir tarifeleri arasındaki denge önem taşır.
MEZAR VE SPOR
Mecliste tartışılan bir başka konu da mezar yeri ve spor okulu ücretleri oldu.
İki kişilik mezar yerinin 85 bin, dört kişilik mezar yerinin 170 bin liraya çıkarılması dikkat çekici. Kentpark Yüzme Havuzu'ndaki yaz spor okullarının ücretinin 3 bin liradan 4 bin 200 liraya yükseltilmesi de ayrıca değerlendirilmelidir. Belediyelerin gelirlerini artırma ihtiyacı anlaşılabilir. Ancak sosyal belediyecilik, vatandaşın ekonomik gücünü de gözetmek zorundadır.Özellikle çocukların spor faaliyetlerine erişimi, gelir düzeyine bağlı bir ayrıcalığa dönüşmemelidir.
MAZOT FİYATLARI
CHP'li Ali Haydar Çelik'in mazot fiyatları üzerinden yaptığı değerlendirme, Türkiye'nin içinde bulunduğu ekonomik koşulları hatırlatıyor. Gerçekten de yüksek enflasyon, artan enerji ve işçilik maliyetleri belediye bütçelerini doğrudan etkiliyor.
NEYİ ÇÖZMELİYİZ?
Bu yaklaşımın önemi tartışılmaz. Ancak ekonomik koşullar yalnızca belediyelerin değil, vatandaşın da omuzlarına ağır yük bindiriyor.
İşte tam da bu nedenle bütçe yönetiminde tasarruf, öncelik belirleme, verimlilik ve hesap verebilirlik daha fazla önem kazanıyor. Eskişehir rakamlardan fazlasını bekliyor. Eskişehir'in çözüm bekleyen sorunları bellidir. Ulaşım, trafik, kentsel dönüşüm, altyapı, su kaynaklarının korunması, çevre, sosyal destekler ve kırsal kalkınma. Ancak ayrılan ödenek kadar, bu kaynakların nasıl kullanıldığı ve ne sonuç verdiği de açıklanmalıdır.