“Yarın seçim olsa oyunuzu kime verirsiniz?” Son günlerde bu soruyla kaçınız karşılaştı? Telefonunuz çaldı mı, kapınız çalındı mı, bir anketör önünüze mikrofon uzattı mı? Peki, cevap verirken hiç tereddüt ettiniz mi? Aslında mesele tam da burada başlıyor.

Seçim anketleri zaman zaman açıklanıyor. Kimi bir partiyi birinci gösteriyor, kimi başka bir partiyi… Kimi iktidarın oylarının yükseldiğini, kimi muhalefetin öne geçtiğini söylüyor. Anket şirketlerinin hangisinin ne kadar doğru sonuç verdiğini ise seçim günü göreceğiz. Ama benim asıl merak ettiğim başka bir şey var: Bu anketlerde neden kimse vatandaşa, “Sizin ne gibi sorunlarınız var, bu sorunların nasıl çözülmesini istiyorsunuz?” diye sormuyor?

Ben bir gazeteci olarak bugüne kadar yapılan anketlerde hedef kitlenin içinde ne kadar yer alabildim, doğrusu bilmiyorum. Yine de göz atmadan geçmiyorum. Çünkü benim için en gerçek anket, sokağın sesidir. Pazardaki esnafın, alışveriş yapan emeklinin, iş arayan gencin, siftah yapamayan dükkân sahibinin söyledikleridir. Elbette bilimsel yöntemlerle yapılan araştırmaların önemi tartışılmaz. Ancak özellikle seçim dönemlerinde açıklanan bazı sonuçlara bakınca insanın aklına ister istemez şu soru geliyor: Anketler vatandaşın düşüncesini mi ölçüyor, yoksa kamuoyunun düşüncesini belli bir yöne taşımaya mı çalışıyor?

Son dönemde anketlerin en dikkat çekici ortak noktalarından biri, kararsızların çoğu araştırmada üst sıralarda, hatta zaman zaman ilk sırada yer alması. Peki, bu insanlar gerçekten kararsız mı? Belki de kararsız değiller. Belki kararlarını vermiş ama açıklamak istemiyorlar. Belki soruyu soranın kim olduğunu, hangi amaçla bu bilgiyi topladığını merak ediyorlar. Belki de verdikleri cevabın kendilerine veya yakınlarına bir şekilde yansıyabileceği endişesini taşıyorlar. Elbette her kararsızın nedeni aynı değil. Kimi seçenekler arasında tercih yapmakta zorlanıyor, kimi mevcut siyasetten umudunu kesmiş, kimi de düşüncesini kendisine saklamayı tercih ediyor.

Ama bir başka ihtimal daha var: Vatandaş artık kendisine yöneltilen sorulara değil, kendi hayatında karşılığını bulacağı çözümlere bakıyor. Çünkü mutfaktaki yangın devam ederken kimin kaç puan aldığıyla ilgilenmek kolay değil. Emekli geçinemiyor, genç geleceğini göremiyor, esnaf siftah hesabı yapıyor, üretici maliyetlerin altında eziliyor. Siyasetçiler birbirlerinin oy oranlarını hesaplayadursun, vatandaş kendi ay sonunu hesaplıyor. Belki de anket şirketlerinin sorularını biraz değiştirmesi gerekiyor. Önce hangi partiye oy vereceğini değil, neden mevcut durumdan memnun olmadığını sormalı.

Siyasetçilere de bir çift sözümüz var: Vatandaşın oyunu merak ettiğiniz kadar derdini de merak edin. Seçim yaklaştığında kapısını çaldığınız, elini sıktığınız, sorunlarını dinliyormuş gibi yaptığınız insanları seçim bittikten sonra da hatırlayın.

Çünkü seçim sadece oy isteme yarışı değildir. Aynı zamanda hesap verme, güven oluşturma ve çözüm üretme sorumluluğudur. Sandık günü geldiğinde vatandaşın kime oy vereceğini hep birlikte göreceğiz. Ancak asıl merak edilmesi gereken, o güne kadar kaç kişinin umudunu, kaç kişinin güvenini, kaç kişinin siyasete olan inancını kaybedeceğidir.

Belki de bugün en büyük kararsızlık, kime oy verileceği değil, kime güvenileceği meselesidir.