Genç olmak güzel şey… Hayalleriniz var, umutlarınız var, geleceğe dair planlarınız var. Bir de üniversite diplomanız varsa değmeyin keyfinize! Tabii bütün bunlar iş bulabilirseniz… Bugün gençlerin önündeki en büyük sorunlardan biri işsizlik. Üniversiteyi bitiren, yıllarca eğitim gören, ailesinin bin bir fedakârlıkla okuttuğu gençler, mezuniyet sonrasında kendilerini iş arama maratonunun içinde buluyor. Kimi KPSS'ye hazırlanıyor, kimi özel sektörde kapı kapı dolaşıyor, kimi de artık iş aramaktan yorulup umudunu kaybediyor. Sonra da karşımıza yeni bir kavram çıkıyor: Ev gençleri! Ne eğitimde ne istihdamda olan, günlerini evde geçirmek zorunda kalan, çoğu zaman ailesinin ekonomik desteğiyle yaşamını sürdüren bir kuşak…

TÜİK'in 2025 verilerine göre 15-24 yaş grubundaki gençlerin yüzde 15,3'ü işsiz. Daha çarpıcı olanı ise gençlerin yüzde 23,3'ünün ne eğitimde ne de istihdamda yer alması. Yani yaklaşık her dört gençten biri eğitim hayatının ve çalışma yaşamının dışında. Üstelik iş aramaktan vazgeçen, çalışmak istediği halde umudunu kaybeden gençler de var. İşte resmi işsizlik rakamlarının tek başına anlatamadığı gerçeklerden biri bu.

Bir de bütün bunların üzerine üniversitelerde lisans eğitiminin üç yıla indirilmesi tartışması eklendi. YÖK, isteyen ve başarılı olan öğrencilerin üniversiteyi üç yılda tamamlayabilmesine yönelik bir model üzerinde çalışıyor. Elbette eğitimin daha verimli hale getirilmesi, gençlerin hayata daha erken atılması önemli. Ancak insan ister istemez şu soruyu soruyor: Üniversiteyi üç yılda bitiren genç, iş bulamazsa ne yapacak? İşsiz kalma süresi de üç yıla mı indirilecek?

Dört yılda mezun olan iş bulamıyor, bari üç yılda mezun olsun da işsizliğe bir yıl erken başlasın mı diyeceğiz? Üniversite eğitiminin süresini kısaltmak elbette tek başına yanlış değil. Ancak asıl mesele diplomayı daha erken vermek değil, o diplomaya uygun iş imkânı yaratabilmek. Üniversite sayısını artırmakla, mezun sayısını çoğaltmakla istihdam sorunu çözülmüyor. Piyasanın ihtiyaç duymadığı bölümlerden binlerce mezun vermek, gençlere umut dağıtmak değil, işsizlik kuyruğunu uzatmak anlamına geliyor. Bugün bir genç üniversiteyi bitiriyor, iş bulamıyor. İş bulamayınca ailesinin yanına dönüyor. Aile, yıllarca okuttuğu çocuğunun hâlâ kendi eline baktığını görüyor. Genç ise bir yandan ailesine yük olmamaya çalışıyor, diğer yandan geleceğini kurabilmenin hesabını yapıyor.

Dahası, artık yalnızca iş bulamıyor değiller; hayatlarını da planlayamıyorlar. Ne zaman kendi ayakları üzerinde durabileceklerini, ne zaman evlenebileceklerini, nasıl bir hayat kurabileceklerini bilmiyorlar. Bir evin kirasını, faturalarını, mutfak masrafını karşılayabilmenin hesabını yaparken hayallerini ertelemek zorunda kalıyorlar. Üstelik bu gençlerden yalnızca sabırlı olmaları, daha çok çalışmaları, kendilerini geliştirmeleri isteniyor. Peki, bütün bunları yaptıktan sonra karşılarına çıkacak iş nerede?

Gençlere sürekli geleceklerinden söz ediyoruz ama onların bugününü konuşmayı unutuyoruz. Oysa bir ülkenin geleceği, gençlerinin kaç yılda mezun olduğuyla değil, mezun olduktan sonra ne kadarının hayata tutunabildiğiyle ölçülür.

Diplomaları üç yılda verebiliriz. Peki ya umutları? Onları yeniden kazanmak kaç yılımızı alacak?

Bir ülke gençlerine diploma verebilir. Ama onlara gelecek veremiyorsa, o diplomaların duvarda asılı kalmasından başka ne işe yarayacağını da düşünmek zorundadır.