Her yıl olduğu gibi bu yıl da 10 Kasım sabahı saat dokuzu beş geçe, Türkiye’nin dört bir yanında hayat bir dakikalığına duracak. Peki neden? Bir insanın aramızdan ayrılışının üzerinden 88 yıl geçmesine rağmen, milyonlarca insan aynı anda neden susacak, başını eğecek, aynı duyguda buluşacak?

Bugün saat 09.05’te yalnızca saatlerin değil, yüreklerin de durduğu o anı yeniden yaşayacağız. Yolda, parkta, otobüste, köprüde, dağda bayırda… Nerede olursak olalım, bir dakikalığına gündelik telaşımıza ara vereceğiz. Milli Mücadele’nin başkomutanı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ü ölüm yıldönümünde saygı ve minnetle anacağız.

Atatürk’ün, “Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır. Türkiye Cumhuriyeti ilelebet yaşayacaktır” sözleri, aradan geçen yıllara rağmen hâlâ bir emanetin sorumluluğunu hatırlatıyor. Bir insanın ömrü sınırlı olabilir; ancak bir milletin bağımsızlık iradesi, ortak idealleri ve geleceğe dair umudu kuşaklar boyunca yaşayabilir. Unutmayalım: İnsanlık tarihi, hayat ile ölüm arasında uzanan bir köprüden ibaret. Her canlı ölümü tadacak, bu dünyadan göçüp gidecek. Asıl mesele, geride ne bıraktığımız… Gök kubbede hoş bir seda bırakmaksa önemli olan, tarihin akışını değiştiren isimlerden biri de kuşkusuz Mustafa Kemal Atatürk’tür.

Emperyalizmin kan ve kin üzerine kurulu düzeninin, altı asırlık bir imparatorluğun üzerine çöktüğü günlerde; yokluklar içindeki bir millete yeniden var olma mücadelesinde rehberlik etmek, öyle kolay bir iş değildi. Orduları dağıtılmış, toprakları işgal edilmiş, şehirleri yakılıp yıkılmış bir ülkenin insanlarına yeniden ayağa kalkma azmi kazandırmak… Bir avuç silah arkadaşıyla her şeyi göze alıp mücadelenin ön saflarında yer almak ve milleti zafere inandırmak, sıradan bir liderlik hikâyesi değildi. Atatürk’ün kararlılığını anlatan, “Zoru hemen yaparız, imkânsız biraz zaman alır” sözü de bu mücadele ruhunu hatırlatıyor. Çünkü o, şartların ağırlığını bir mazerete dönüştürmek yerine, bağımsızlık hedefi için örgütlenen bir iradeye dönüştürdü. Milletin kendi kaderini tayin edebileceğine inandı ve bu inancı milyonlara taşıdı.

Bir milletin yeniden doğuşunu yalnızca cephede kazanılan zaferlerle açıklamak da eksik kalır. Cumhuriyet’in ilanı, Atatürk’ün mirası, onu yalnızca geçmişin büyük bir kahramanı olarak anmak değil; bağımsızlık fikrini, aklın ve bilimin yol göstericiliğini, milletin kendi geleceğine sahip çıkma hakkını yaşatabilmektir. Her 10 Kasım’da aynı soruyu sormamız belki de bu yüzden gerekli: Aradan geçen yıllarda onun hayalini kurduğu ülkeye ne kadar yaklaşabildik?

10 Kasım, yalnızca bir yas günü değildir. Elbette özlem vardır, hüzün vardır. Ama aynı zamanda düşünme, anlama ve sorumluluğumuzu hatırlama günüdür. Atatürk’ü anmak; adını söylemekle, bir dakikalık saygı duruşuyla sınırlı kalmamalı. Cumhuriyet’e, akla ve bilime sahip çıkmak; ülkenin bağımsızlığını, yurttaşların eşitliğini ve çocukların umutla kuracağı geleceği korumakla anlam kazanmalıdır.

Saat 09.05’te zaman yine duracak. Sirenler çalacak, başlar öne eğilecek. Ardından hayat kaldığı yerden devam edecek. Asıl soru şu: O bir dakikalık sessizlikten sonra, Atatürk’ün bize emanet ettiği Cumhuriyet için ne yapacağız? Çünkü zaman durmuş gibi görünse de, bize düşen sorumluluk hâlâ yürüyor; bir dakikalık sessizlikten çok daha uzun sürüyor.