Sosyal medyada şöyle iki mısraya rastladım: “Olma kula kul, öpme el ayak, kirlenmesin ağzın. Ya ver canını insan için, ya etme kalabalık.” Hem çok beğendim hem de içim acıdı. Bu iki mısranın altına eklenmiş bir başka söz ise uzun süre düşündürdü: “Herkes bir üçgenin iç açıları toplamını bilir de kimse bir insanın iç acıları toplamını bilmez…”
Doğrusunu isterseniz toplumda herkes bir üçgenin iç açıları toplamını bilir mi, çok emin değilim. Ama ortalama bir eğitim almış insanımızın bunu bildiğinden kuşkum yok. Peki ya bir insanın iç acılarının toplamını bilen var mı? İşte asıl mesele burada başlıyor. Herkesin acısı elbette kendisine. Bir başkasının yaşadığı sıkıntıyı, çektiği derdi ne kadar anlayabiliriz ki? Derler ya; “Sevinçler paylaşıldıkça artar, üzüntüler ve acılar paylaşıldıkça azalır.” Keşke gerçekten öyle olsa… Sosyal medyada kimi yapay zekâyla hazırlanmış, kimi de gerçek yaşamdan çekilmiş pek çok duygusal görüntüyle karşılaşıyoruz. Bir yaşlının yalnızlığı, bir çocuğun çaresizliği, bir annenin gözyaşı… İnsanın iç dünyasına dokunan bu görüntüler karşısında birkaç saniyeliğine duygulanıyor, belki bir yorum yazıyor, bir de paylaşım yapıyoruz. Sonra hayatımıza kaldığımız yerden devam ediyoruz.
Peki, gerçekten ne kadar etkileniyoruz? Bir görüntü karşısında üzülmek, o acıyı paylaşmak anlamına geliyor mu? Yoksa başkasının acısına üzülmeyi de birkaç saniyelik bir sosyal medya alışkanlığına mı dönüştürdük? Ekranın karşısında gözlerimiz dolarken, yanı başımızdaki ihtiyaç sahibini görmezden gelebiliyor muyuz? Mesela bu ülkede emeklilerin, yaşlılık aylığı bile olmayan yoksulların, çoluk çocuğu tarafından terk edilmişlerin, kapısını çalacak bir ses bekleyenlerin iç acılarının toplamını kim bilebilir? Çocuğunun beslenme çantasına koyacak bir şey bulamayan annenin, evladının geleceği için kaygılanan babanın, evladını vatan uğruna şehit veren ailenin, hayatını bu ülkeye hizmet ederken kaybettiği sağlığıyla sürdüren gazinin yüreğindeki acıyı hangi hesap makinesi ölçebilir? Kirasını ödeyemeyen küçük esnafın, evine ekmek götürmekte zorlanan asgari ücretlinin, elektrik ve doğalgaz faturasını ödeyebilmek için yardım bekleyen insanların iç acılarının toplamı kaçtır?
Bunların hiçbirinin cevabı bir matematik formülünde yok. Üstelik insanın iç acısı her zaman gözyaşıyla belli olmuyor. Kimi gülerek saklıyor derdini, kimi susarak anlatıyor. Kimi kalabalıklar içinde yalnız, kimi de herkesin yanında çaresiz… Belki de en acısı, bir toplumda insanların birbirlerinin acılarına alışmaya başlamasıdır. Yoksulluğu sıradan, yalnızlığı olağan, çaresizliği kader saymak… Her gün gördüğümüz için artık şaşırmadığımız, duyduğumuz için üzerinde durmadığımız acılar var. Oysa bir acının sıradanlaşması, ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. İnsanların başkalarının yaşadığı sıkıntılara alışması, belki de en büyük toplumsal yaralarımızdan biri. Çünkü duyarsızlaştıkça birbirimizden uzaklaşıyor, aynı sokaklarda yürüyüp birbirimizin hayatından habersiz yaşıyoruz. Oysa insan olmak, yalnızca kendi hayatını yaşamak değildir. Bir başkasının derdini görebilmek, sesini duyabilmek, gerektiğinde elinden tutabilmektir. Üstelik bunu sosyal medyada paylaşmak için değil, gerçekten insan olduğumuz için yapabilmektir.
Üçgenin iç açıları toplamı bellidir. Hesaplanır, bulunur ve değişmez. Ama insanın iç acılarının toplamı ne yazık ki bilinmez. Çünkü her insanın içinde kimseye anlatamadığı bir hikâye, kimsenin görmediği bir yara vardır. Keşke birbirimizin acılarını hesaplamaya çalışmak yerine, biraz olsun azaltmayı başarabilsek…
Belki o zaman gerçekten insan olur, kalabalık etmenin ötesine geçerdik.
