Türkiye ekonomisinde son dönemde yaşanan gelişmeler, sanayinin geleceği açısından ciddi soru işaretleri yaratıyor. Bir zamanlar üretimin, istihdamın ve ihracatın lokomotifi olarak gösterilen fabrikalarda bugün küçülme, işten çıkarma, üretime ara verme ve kapısına kilit vurma haberleri konuşuluyor. Daha da düşündürücü olan, son bir yılda satışa çıkarılan fabrika sayısında yüzde 60 artış yaşandığı ve Türkiye genelinde 2 bin 400 fabrikanın satılık olduğu iddiası ortalıkta geziyor. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde de satılık fabrika levhalarında artış var.
GÖRMEK GEREKİR
Sanayide yaşanan sıkıntı artık yalnızca küçük işletmelerin sorunu değil. Büyük üretim tesislerinde de işten çıkarmalar gündeme geliyor. İşletmelerin maliyet baskısı altında üretimlerini sürdürmekte zorlandığı, bazı fabrikaların faaliyetlerini daralttığı, bazılarının ise satışa çıkarıldığı yönündeki haberler giderek yaygınlaşıyor. Satılık fabrikalar konusunda ortaya konulan rakamların kapsamı ve kaynağı ayrıca incelenmelidir. Ancak sanayideki sıkışmayı gösteren tabloyu görmezden gelmek de mümkün değil.
NEDEN ÜRETİM ZORLAŞTI
Türkiye'nin temel ekonomik sorunlarından biri, üretim maliyetleri ile işletmelerin gelirleri arasındaki makasın giderek açılmasıdır. Yüksek finansman maliyetleri, pahalı enerji, artan işçilik giderleri, ithal hammaddeye bağımlılık ve döviz kuru baskısı sanayicinin hareket alanını daraltıyor. Özellikle KOBİ'ler açısından krediye ulaşmak başlı başına bir sorun haline gelmiş durumdadır. Bir fabrikanın arkasında yılların emeği, yetişmiş iş gücü, tedarik zinciri, mühendislik bilgisi ve üretim kültürü vardır. Fabrika kapandığında yalnızca işçiler işsiz kalmaz. Yan sanayi, nakliyeci, esnaf, tedarikçi ve o işletmenin çevresinde oluşmuş ekonomik hayat da bundan etkilenir. İşten çıkarılan her işçinin arkasında bir aile, ödenmesi gereken faturalar, çocukların eğitim masrafları ve geleceğe ilişkin kaygılar vardır.
ÜRETMEDEN ZENGİNLEŞMEK
Rakamlar dışında da ekonomi ile ilgili konuşmamız, yazmamız gereken konular vardır. Bu büyümenin üretime, istihdama ve toplumsal refaha ne ölçüde yansıdığıdır. Üretmeden zenginleşmek, ithalatla ayakta kalmak ve tüketimi borçlanmayla sürdürmek kalıcı bir ekonomik model olamaz.Bir ülke kendi makinesini, ara malını, teknolojisini ve sanayi ürününü üretemiyorsa dış ekonomik gelişmeler karşısında kırılgan hale gelir. Üretim kapasitesini kaybeden bir ekonominin dışa bağımlılığı da artar.Üstelik bugün satılığa çıkarılan fabrikaların yarın yeniden üretime geçeceğinin hiçbir garantisi yoktur. Bir üretim tesisi el değiştirebilir ama kapanan bir fabrikanın yetişmiş iş gücünü, kaybolan pazarını ve üretim birikimini yeniden oluşturmak kolay değildir.
ESKİŞEHİR AÇISINDAN ÖNEMLİ UYARI
Sanayinin güçlü olduğu kentlerden biri olan Eskişehir'in de bu gelişmelerden bağımsız düşünülmesi mümkün değildir. Eskişehir'in ekonomik geleceği yalnızca yeni konut projeleriyle, alışveriş merkezleriyle veya hizmet sektörüyle güvence altına alınamaz. Şehrin sanayi altyapısı, üretim tesisleri, organize sanayi bölgeleri ve nitelikli iş gücü korunmalıdır.
Sanayici üretmek, yatırım yapmak ve istihdam sağlamak istiyor. Bunun için öngörülebilir ekonomi politikalarına, ulaşılabilir finansmana, makul enerji maliyetlerine ve üretimi teşvik eden bir vergi sistemine ihtiyaç var.
NEDENE ÇÖZÜM BULMAK
Bugün Türkiye'nin önündeki en önemli ekonomik sorulardan biri budur. Fabrikalar satılığa çıkarken, işçiler işlerini kaybederken, üretim kapasitesi daralırken yalnızca piyasa koşullarını konuşarak bu sorunu çözemeyiz. Türkiye'nin yeniden üretim ekonomisine yönelmesi gerekiyor. Tarımdan sanayiye, enerjiden teknolojiye kadar kendi kaynaklarını değerlendiren, ithalata bağımlılığı azaltan, katma değerli üretimi artıran bir ekonomik anlayışa ihtiyaç var. Çünkü fabrika yalnızca sahibinin malı değildir. Aynı zamanda ülkenin üretim gücü, çalışanların ekmeği ve geleceğin güvencesidir. Bir ülkenin ekonomik gücü, kaç fabrikanın satılık olduğuyla değil, kaç fabrikanın üretim yaptığıyla ölçülür. Fabrikaların satış ilanları çoğalırken, Türkiye'nin üretim geleceğini yeniden düşünmenin zamanı çoktan geldi.
