Tescil önemli taşır. Üreticinin kazanması ise yerel ekonominin büyümesi ve Eskişehir’in marka değerinin yükselmesine hizmet eder. Kızılinler Balkabağı’nın coğrafi işaret tescili almasıyla birlikte kentin yerel değerler listesine yeni bir ürün daha eklendi. Eskişehir’in 15 tescilli coğrafi işaretli ürünü bulunurken, beş ürünün daha tescil başvurusunun devam etmesi dikkat çekiyor. Bu tablonun en önemli özelliği ise Sivrihisar’ın dokuz tescilli ürünle öne çıkması ise tüm Eskişehirlileri mutlu ediyor.
SINIRLI KALMASIN
Sivrihisar’ın bu alandaki birikimi, ilçenin yalnızca tarihî ve kültürel mirasıyla değil, yerel üretim değerleriyle de tanınmasına katkı sağlıyor. Kızılinler Balkabağı’nın tescili ise bu birikimin yalnızca bir ilçeyle sınırlı kalmaması gerektiğini hatırlatıyor. Tesciller Eskişehir'e ne kazandıracak? Coğrafi işaret, doğru değerlendirildiğinde bir kentin ekonomik kalkınmasında önemli araçlardan biri olabilir.Öncelikle üretici korunur. Bir ürünün adı, üretim yöntemi ve yöresel özellikleri kayıt altına alınır. Başka bölgelerde üretilen benzer ürünlerin, haksız biçimde o yöreye aitmiş gibi pazarlanmasının önüne geçilir. Böylece yerel üretici için bir marka değeri oluşur.
KIRSAL KALKINMA
Coğrafi işaretli ürünler, küçük üreticinin pazarda daha güçlü konuma gelmesine yardımcı olabilir. Ürünlerin paketlenmesi, işlenmesi, markalaştırılması ve pazarlanması yeni ekonomik faaliyetler yaratabilir. Özellikle kadın üreticilerin ve aile işletmelerinin bu süreçte desteklenmesi, kırsal ekonomiye doğrudan katkı sağlayabilir. Turizm açısından da önem taşır. Bugün insanlar yalnızca tarihî yapıları ve doğal güzellikleri görmek için değil, yöresel lezzetleri tatmak, geleneksel üretimi tanımak ve yerel kültürü yaşamak için de seyahat ediyor.
DOKUZ ÜRÜN
Eskişehir’de bu konuda potansiyel var. Sivrihisar'ın yöresel yemekleri, kilimi, el sanatları ve geleneksel mutfağı; Sorkun'un çömlekçiliği; Kızılinler'in balkabağı, kentin gastronomi ve kültür turizmine yeni kapılar açabilir.
Sivrihisar'ın başarısı örnek olmalıdır. Dokuz coğrafi işaretli ürünüyle Sivrihisar, Eskişehir'in bu alandaki en dikkat çekici ilçesi konumunda duruyor.
Sivrihisar Arabaşı, Cebesi, Dövme Sucuğu, Höşmerim Tatlısı, Kelem Dolması, Kilimi, Muska Baklavası, Sarkası ve İncili Küpe’yi kimse taklit edemeyecek.
Dokuz ürün, bir ilçenin geçmişten bugüne taşıdığı kültürel birikimin ekonomik değere dönüştürülebileceğini gösteriyor.Sivrihisar'ın oluşturduğu bu birikim, Eskişehir'in diğer ilçeleri için de yol gösterici olabilir.
PAZARA ÇIKMAK GEREKİR
Elbette,coğrafi işaret belgesi almakla iş bitmiyor. Tescilli ürünlerin raflarda, restoranlarda, marketlerde, turistik tesislerde ve internet üzerinden satış kanallarında yer bulması gerekiyor.Eskişehir Ticaret Borsası, Eskişehir Ticaret Odası, Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, belediyeler, üniversiteler ve üretici örgütleri bu konuda ortak bir çalışma yürütmelidir.
Her tescilli ürün için üretim kapasitesi, üretici sayısı, satış ağı ve pazarlama stratejisi belirlenmeli. Ürünlerin denetimi yapılmalı, tescil standartlarına uygun üretim güvence altına alınmalıdır.
KEBABI BEKLİYORUZ
Balaban Kebabı'nın da tescil sürecinin tamamlanmak üzere olduğunun açıklanması sevindirici buluyor, bekliyoruz. Bunun yanında Eskişehir'in henüz tescil edilmemiş yerel ürünleri de araştırılmalıdır. Beş ürünün başvuru sürecinin devam etmesi bu bakımdan ayrıca önem taşıyor. Bir başka hedef de Avrupa Birliği coğrafi işaret tescilleri olmalıdır. Çünkü uluslararası tescil, ürünlerin dış pazarlarda tanınması ve korunması açısından yeni imkânlar yaratabilir.
DİĞER İLÇELERDE
Vali Dr. Erdinç Yılmaz'ın törende dile getirdiği, Eskişehir'in 14 ilçesinin tamamının coğrafi işaret potansiyelinden yararlanması gerektiği yönündeki değerlendirmesi üzerinde özellikle durulmalıdır. Eskişehir yalnızca merkezden ibaret değildir. Her ilçenin kendine özgü tarımsal ürünü, yemeği, el sanatı, üretim kültürü ve tarihî birikimi var. Bu değerler araştırılmalı, kayıt altına alınmalı ve ekonomik hayata kazandırılmalıdır.
Kızılinler Balkabağı'nın tescili bu açıdan önemli bir gelişmedir. Ata tohumuyla, kadın emeğiyle ve yerel üretim kültürüyle yetiştirilen bir ürünün koruma altına alınması, kırsal kalkınmanın nasıl desteklenebileceğine ilişkin güzel bir örnek oluşturuyor.
Bir kentin markası yalnızca binalarıyla, caddeleriyle değil; toprağından çıkan ürünü, ustasının emeği ve kuşaktan kuşağa aktardığı kültürüyle de oluşur.
Bu yazıda özellikle vurguladığım nokta şu: Sivrihisar'ın dokuz tescille elde ettiği birikim, Eskişehir'in bütün ilçelerine yayılmalı, tescil ekonomik kazanca dönüşmelidir.
