İlk önce Akdeniz Üniversitesinde, sonra da Anadolu Üniversitesinde başlayan ‘Tazelenme Üniversitesi’ ilgi görüyor. Üniversiteyi bitirerek, hayata atılan sonra da emekli olan, torun sahibi 60 yaş üstü yurttaşların, emeklilik hayatlarında ‘Tazelenme Üniversitesine’ gitmeleri güzel bir olaydır. Anadolu Üniversitesinde sistem 2019 yılından bu yana işliyor. İşlemeyen sistem ise, ülkemizde üniversiteyi bitiren donanımlı gençlerimizin iş bulamamasıdır.
Türk Eğitim Derneği’nin bir kuruluşu olan TEDMEM, üniversitelerle ilgili bir araştırma hazırlayarak, Türk kamuoyunun bilgisine sundu. Çalışma ‘Türkiye’de yükseköğretim: dünü, bugünü ve geleceği’ başlıklı kitapta toplandı. 343 sayfalık kapsamlı çalışmanın ‘Yükseköğrenim Mezunlarının İstihdamı’ bölümü ilgi çekti.

EŞİTLİK VAR

Araştırmayı yapanlar, eğitim kademeleri yükseldikçe istihdam oranlarının artma eğiliminde olduğunu belirtiyor. Yükseköğrenim görmüş olmak, özellikle kadın istihdamında sıçrama yaratıyor. Yani, işsizlikten kadınları yükseköğrenim görme kurtarıyor. Yükseköğrenim görmüş olmak, kadınların istihdam oranlarını hızla yükseltiyor. Örneğin lise mezunu kadınların istihdam oranı yüzde 30,5 olarak görülüyorken, yükseköğrenim mezunlarının istihdam oranı yüzde 59,3’ e çıkıyor. İşin bir de şu yanı var. Yükseköğrenim mezunlarının istihdam ortalaması OECD ortalamasından daha düşük olduğu görülüyor.

3’TE 2’Sİ SİSTEMİN DIŞINDA

Ne Eğitimde Ne İstihdamda (NEET) olanlar incelendiğinde ise, Türkiye’de, 18-24 yaş grubundaki gençlerin yaklaşık üçte ikisinin eğitim sisteminin dışında olduğu görülüyor. Bu yaş grubunda eğitimlerine devam eden gençlerin oranı yüzde 35. OECD ülkelerinin çoğunluğunda aynı yaş grubunun eğitime katılım oranı yüzde 60’ın üzerinde olduğu görülüyor. 18-24 yaşındaki gençlerin yüzde 31’i ne eğitimde ne de istihdamda. OECD ülkeleri içinde ne eğitimde ne istihdamda olanların en yüksek olduğu ülke Türkiye araştırmanın sonucu olarak ortaya çıkıyor.

LİSE MEZUNLARIYLA KAZANÇ FARKI AZALIYOR

Yükseköğrenim mezunları lise mezunlarından daha fazla kazanıyor ancak yükseköğrenim mezunlarıyla lise mezunları arasındaki kazanç farklılıkları giderek azalma eğiliminde olduğu görülüyor. Bir de işin şu yönü var. Yükseköğrenim mezunu kadınlar erkeklerden daha az kazanıyor. Türkiye’de kadınlarla erkekler arasındaki kazanç farklılıkları son 10 yıldan beri artma eğiliminde. Türkiye’de 25-64 yaş grubu yükseköğrenim mezunu kadınlar, erkeklere göre yüzde 22 daha az kazanıyor.

İŞSİZLİK BÜYÜYOR

TEDMEM çalışmasının en önemli saptamalarından biri de, genç yaş (15-24 yaş) grubundaki yükseköğrenim mezunlarının yetişkinlerden daha büyük bir işsizlik tehdidiyle karşı karşıya olmasıdır. Türkiye’de genç yetişkin (25-34 yaş) işsizlik oranları, OECD ortalamasının oldukça üzerinde. Türkiye, genç yetişkin yükseköğrenim mezunları işsizlik oranlarının en yüksek olduğu üç OECD ülkesinden biridir. Türkiye’de yükseköğrenimli erkek işsizlik oranları OECD’den iki kat, kadın işsizlik oranları üç kat daha yüksek olması büyük bir sorun olarak karşımıza çıkıyor.

SİSTEM SİL BAŞTAN

Kamu Personeli Seçme Sınavı adaylarının tüm alanlarda doğru yanıt yüzdeleri yükselme eğilimindeyken akıl yürütme becerilerini, dil ve yazım kuralları bilgilerini gerektiren genel yetenek sorularında doğru yanıt oranlarının düşmesi, eğitim kalitesinin bir yansıması oldu. Eskişehir’de son yıllarda lise giriş ve üniversiteye giriş sınavlarında şampiyon sayısı düşmektedir. Ülkemizde dünya ve günün koşullarına uygun milli eğitim yapılandırılması yeniden yapılmalıdır. Üniversite sayısının arttırılması doğru sonuçları her zaman ortaya çıkarmıyor.