Eskişehir Defterdarlığı 2025 Vergi rekortmenlerini Türkiye’de ilk önce duyurdu. Henüz Eskişehir dışındaki Defterdarlık ’tan bir açıklama gelmedi. Vergi rekortmenleri açıklandı. Eskişehir’in vergi rekortmenlerinin önemli bir bölümü hâlâ bilinmiyor. Eskişehir’de gelir vergisi ilk 100 listesine giren mükelleflerin 72’si, isimlerinin açıklanmasını istemedi. Başka bir ifadeyle, Eskişehir’in en fazla gelir vergisi ödeyen 100 mükellefinden yaklaşık dörtte üçünün kim olduğunu bilmiyoruz. Kurumlar vergisinde de tablonun çok farklı olmadığını görüyoruz. İlk 100 şirketin 47’si unvanının açıklanmasını istemedi. Vergisini ödeyenin adının gizli kalması yasal olabilir. Peki, ekonomik tablo açısından bunu nasıl okuyacağız? İşte asıl mesele budur. Vergi listeleri yalnızca “kim ne kadar vergi ödedi?” sorusuna cevap vermez. Vergi rekortmenleri, bir kentin ekonomik yapısının da önemli göstergelerinden biridir. Hangi sektörler büyüyor? Nasıl bir yol izlenmelidir? Açıklanamayan vergi rekortmenleri, ekonomik tablomuzun da tam anlamıyla ortaya çıkmasını engelliyor.

DİKKAT ÇEKİCİ

Eskişehir’de gelir vergisi listesinin ilk sırasında Ahmet Firuzhan Kanatlı bulunuyor. Türkiye genelindeki ilk 100 gelir vergisi mükellefi arasında da Eskişehir’i temsil eden tek isim Kanatlı oldu ve 56. sırada yer aldı. Kurumlar vergisinde ise Eskişehir’in zirvesinde ETİ Gıda var. ETİ yalnızca bir vergi mükellefi değildir. ETİ denildiğinde Eskişehir’de yalnızca bisküvi, çikolata veya gofret üretimini düşünmemek gerekir. Bir sanayi kuruluşunun kent ekonomisine katkısı yalnızca ödediği vergiden ibaret değildir. Üretimden, tedarik zincirine kadar pek çok konu ile vergi rekortmenlerinin doğrudan ilgisi vardır. Eskişehir’in sanayileşme tarihinde ETİ'nin özel bir yeri olduğu ortadadır. Bugün 1 milyar 320 milyon liranın üzerinde kurumlar vergisi tahakkuku ile listenin başında bulunması da bunun güncel göstergelerinden biridir. Dolayısıyla ETİ'nin vergi rekortmenliğini yalnızca bir “şirket başarısı” olarak değil, Eskişehir’de üretim yapan büyük sanayi kuruluşlarının kent ekonomisindeki rolü açısından da değerlendirmek gerekiyor.

FOTOĞRAFI GÖRMEMİZ

Bu durum ister istemez şu soruyu gündeme getiriyor: Eskişehir ekonomisinin gerçek fotoğrafını ne kadar görebiliyoruz? Çünkü vergi listeleri yalnızca “kim ne kadar vergi ödedi?” sorusuna cevap vermez. Bir kentin ekonomik yapısının da önemli göstergelerinden biridir. Hangi sektörler büyüyor? Hangi şirketler büyük vergi ödüyor? Gelir hangi alanlarda yoğunlaşıyor? Sanayi mi, ticaret mi, finans mı, gayrimenkul mü? Kentte sermaye birikimi hangi sektörlerde oluşuyor? Bunları tartışabilmek için ekonomik aktörlerin görünür olması gerekir. Gizlilik hakkı başka, ekonomik şeffaflık başkadır. Burada bir ayrım yapmak gerekiyor. Dolayısıyla “İsmini açıklamadı, demek ki vergiden kaçıyor” gibi bir sonuç çıkarmak doğru değildir. Vergisini ödemiş bir mükellefin adını açıklamama hakkı ile kamuoyunun ekonomik tabloyu bilme ihtiyacı birbirinden farklı meseledir. Çünkü burada artık tek tek kişilerin mahremiyetinden öte, bir kentin ekonomik yapısının ne kadarının görülebildiği sorusu vardır.

DİKKAT ÇEKİCİ NOKTA

Geçen yıl da benzer bir tablo vardı.2024 vergilendirme döneminde Eskişehir gelir vergisi ilk 100 listesindeki 74 mükellef isimlerinin açıklanmasını istememişti.

Demek ki mesele bir yıllık değil. Bu durum artık Eskişehir'in vergi listelerinde kronikleşen bir görüntü haline geliyor. Neden Eskişehir’in en yüksek gelir elde eden mükelleflerinin önemli bölümü kamuoyunun karşısına çıkmak istemiyor? Bunun cevabını vergi idaresinden değil, ekonomi dünyasından, iş çevrelerinden ve belki de akademisyenlerden dinlemek gerekiyor. Vergi bir vatandaşlık meselesidir Vergi yalnızca Maliye'nin tahsil ettiği para değildir. Okuldur. Kamusal hizmettir. Bu nedenle vergi ödemek sadece muhasebe tablosundaki bir rakam değildir. Bu açıdan bakıldığında, vergi rekortmenlerinin açıklanması yalnızca bir “başarı listesi” olarak görülmemelidir. Bir kent ekonomisinin fotoğrafı olarak okunmalıdır.

DAHA FAZLA ÜRETİM

Eskişehir'in daha fazla üretime, daha fazla sanayi yatırıma, daha fazla ihracata, daha fazla istihdama ihtiyacı var. Bir şirketin milyarlarca lira vergi ödemesi elbette önemlidir.

Ama asıl başarı, birkaç büyük kuruluşun taşıdığı ekonomik yükün bütün kente yayılan güçlü bir üretim ekosistemine dönüşmesidir. ETİ'nin 1 milyar 320 milyon liralık vergi tahakkuku bu açıdan önemlidir. Diğer tarafta kimliği açıklanmayan onlarca büyük vergi mükellefi nedeniyle, Eskişehir'in ekonomik fotoğrafının bir bölümü aydınlıkta, önemli bir bölümü ise karanlıkta bulunuyor. Eskişehir'de kim üretiyor, kim kazanıyor, hangi sektör büyüyor ve bu ekonomik büyümeden kent ne kadar pay alıyor?