Geçtiğimiz hafta sonu Eskişehir Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası, Eskişehir Barosu ve kısa adı Movak olan Maliye Okulu Vakfı Eskişehir’de önemli bir panel düzenledi. Panelin konusu ‘Yapay Zeka Denetimleri’, ‘Kurgan’, ‘Masak Denetimleri’ olarak belirlenmişti. Panelin adı Eskişehir’de anlaşılmadı. Ülkemiz en önemli sorunlarından biri ‘kayıt dışı’ ekonomi olduğu biliniyor. Ülke genelinde kayıt dışı çalışmaları ekonomiye kazandırmak için ciddi çalışmalar yapılıyor. Kuyumcular, doktorlar, avukatlar gibi meslek mensupları daha sıkı denetlenecek.
DİSİPLİN ŞART
Mesela 1980’li yıllarda batan ekonomimizi tekrar düzletmek için bir dizi tedbirler alınmıştı. KDV ile o zaman tanıştık. Fiyatlara katma değer vergisi eklendi. Tüm işyerlerinde sistem değişti. Fiyatlara yeni bir vergi türü eklenmişti. Panelde kullanılan ‘Kurgan’ ismini bazıları yanlış yorumlamış olabilir. Kurgan, Türkiye’de Maliye Bakanlığının artık veriye dayalı ve anlık risk yönetimi anlayışına geçtiğinin göstergesidir. Bizler sürekli ülkemizde verginin dar gelirli ve ücretli kesimin sırtına yüklendiğini söyleriz. Yeni denetim mekanizması ile yılların sistemi değiştirilmeye çalışılıyor. Mesela şehrimizdeki bir tüccar iki yılda üç kez maliye tarafından denetlendiğini, duruma sinirli olduğunu söyledi. Peki, üç kez denetleme sonucu ceza kesilmiş mi? Kesilmemiş. Sadece denetlenmiş. Hepimiz belli kuralları zor kabul ediyoruz.
BELEDİYELERDE
Artık, ticaret yapanlar, doğru beyan vermekle sınırlı kalmayacaklar. Kayıtlarını, şeffaf ve belgeyle destekleyecekler. Belediyeler gibi kamu kurumları da, kullandıkları sistemler Maliye Bakanlığının sistemleri ile uyumlu hale getirilecek. Belediyelerin tek tuş ile gelirleri, harcamaları görülebilecek. Sistem tam anlamıyla uygulamaya geçildiğinde eleştiriler ve tartılmalarda başlayacak. Yapay zeka çağında başka yol yok. Bu işler olacak. Belediyelerin tümünün şimdiden bu işe kafa yorması gerekiyor.
HANGİ İSTİHBARAT
Ülkemizde sadece istihbarat kuruluşu deyince akla MİT gelir. Ayrıca, bir de 1996 yılında kurulan Maliye Bakanlığına bağlı kısa adı MASK olan Mali Suçları Araştırma Kurulu vardır. MASAK’ın en önemli görevi para aklama suçunu, terörün finansmanını ve kitle imha silahlarının yayılımını önlemek. Toplanan bilgileri gerekli makamlara iletmektir. Son günlerde belediyelerle ve bazı kamu kurumları ile incelemelerde MASAK’ın adını duyuyoruz. MASAK gerekirse, kuyumcuları, doktorları ve avukatları da mali açıdan inceleyecek. Risk grupları tespit edileli, yıllar oldu.
İşte, şehrimizdeki üç kuruluş bu konuda panel düzenledi. Baro başkanı ve sadece üç avukat katıldı. Belediyeciler, kuyumcular veya şehrimizdeki belediyeleri yoksuzlukla suçlayan parti yöneticileri ve de başka kurumların yöneticileri olayı anlayamadı. Paneli bende dinledim. Bu paneli Ankara’da baro düzenlemiş. Herkes ayakta izlemiş. Eskişehir’de meslektaşlarım da paneli anlamadı.
MASAK’çılar ne dedi?
Eskişehir’deki paneli Osmangazi Üniversitesi İİBF öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Tekin yönetti. Eskişehir’den bağımsız denetçi Halil Cabar ile Emekli Masak başkanı Osman Dereli ile Emekli Masak uzmanı Avukat Ümmü Çınar da vardı. Panelden sonra Ümmü Çınar ile de sohbet imkanım oldu. Masak’a yılda 500-600 bin ihbar geliyormuş. Masak’ın nasıl bir iş yükü olduğunu görmek açısından ihbarların sayısı önemli taşıyor. Eskişehir’deki baromuzun, kuyumcular odasının veya tabip odasının bu türden panelleri üyeleri için düzenlemesi gerektiğini düşünüyorum.
